ఆత్మనో హి పరిక్షపితమోహకలుషస్య తన్మూలపరద్రవ్యప్రవృత్త్యభావాద్విషయవిరక్తత్వం స్యాత్; తతోధికరణభూతద్రవ్యాన్తరాభావాదుదధిమధ్యప్రవృత్తైకపోతపతత్రిణ ఇవ అనన్యశరణస్య మనసో నిరోధః స్యాత్; తతస్తన్మూలచంచలత్వవిలయాదనన్తసహజచైతన్యాత్మని స్వభావే సమవస్థానం స్యాత్ . తత్తు స్వరూపప్రవృత్తానాకులైకాగ్రసంచేతనత్వాత్ ధ్యానమిత్యుపగీయతే . అతః స్వభావావస్థానరూపత్వేన ధ్యానమాత్మనోనన్యత్వాత్ నాశుద్ధత్వాయేతి ..౧౯౬.. స భవతి క్షపితమోహకలుషః . పునరపి కింవిశిష్టః . విసయవిరత్తో మోహకలుషరహితస్వాత్మసంవిత్తిసముత్పన్న- సుఖసుధారసాస్వాదబలేన కలుషమోహోదయజనితవిషయసుఖాకాఙ్క్షారహితత్వాద్విషయవిరక్తః . పునరపి కథంభూతః . సమవట్ఠిదో సమ్యగవస్థితః . క్వ . సహావే నిజపరమాత్మద్రవ్యస్వభావే . కిం కృత్వా పూర్వమ్ . మణో ణిరుంభిత్తా విషయకషాయోత్పన్నవికల్పజాలరూపం మనో నిరుధ్య నిశ్చలం కృత్వా . సో అప్పాణం హవది ఝాదా స ఏవంగుణయుక్తః పురుషః స్వాత్మానం భవతి ధ్యాతా . తేనైవ శుద్ధాత్మధ్యానేనాత్యన్తికీం ముక్తిలక్షణాం శుద్ధిం లభత
అన్వయార్థ : — [యః ] జో [క్షపితమోహకలుషః ] మోహమలకా క్షయ కరకే, [విషయవిరక్తః ] విషయసే విరక్త హోకర, [మనః నిరుధ్య ] మనకా నిరోధ కరకే, [స్వభావే సమవస్థితః ] స్వభావమేం సమవస్థిత హై, [సః ] వహ [ఆత్మానం ] ఆత్మాకా [ధ్యాతా భవతి ] ధ్యాన కరనేవాలా హై ..౧౯౬..
టీకా : — జిసనే మోహమలకా క్షయ కియా హై ఐసే ఆత్మాకే, మోహమల జిసకా మూల హై ఐసీ ౧పరద్రవ్యప్రవృత్తికా అభావ హోనేసే విషయవిరక్తతా హోతీ హై; (ఉససే అర్థాత్ విషయ విరక్త హోనేసే), సముద్రకే మధ్యగత జహాజకే పక్షీకీ భాఁతి, అధికరణభూత ద్రవ్యాన్తరోంకా అభావ హోనేసే జిసే అన్య కోఈ శరణ నహీం రహా హై ఐసే మనకా నిరోధ హోతా హై . (అర్థాత్ జైసే సముద్రకే బీచమేం పహుఁచే హుఏ కిసీ ఏకాకీ జహాజ పర బైఠే హుఏ పక్షీకో ఉస జహాజకే అతిరిక్త అన్య కిసీ జహాజకా, వృక్షకా యా భూమి ఇత్యాదికా ఆధార న హోనేసే దూసరా కోఈ శరణ నహీం హై, ఇసలియే ఉసకా ఉడనా బన్ద హో జాతా హై, ఉసీ ప్రకార విషయవిరక్తతా హోనేసే మనకో ఆత్మద్రవ్యకే అతిరిక్త కిన్హీం అన్యద్రవ్యోంకా ఆధార నహీం రహతా ఇసలియే దూసరా కోఈ శరణ న రహనేసే మన నిరోధకో ప్రాప్త హోతా హై ); ఔర ఇసలియే (అర్థాత్ మనకా నిరోధ హోనేసే), మన జిసకా మూల హై ఐసీ చంచలతాకా విలయ హోనేకే కారణ అనన్తసహజ – చైతన్యాత్మక స్వభావమేం ౨సమవస్థాన హోతా హై వహ స్వభావసమవస్థాన తో స్వరూపమేం ప్రవర్తమాన, అనాకుల, ఏకాగ్ర సంచేతన హోనేసే ఉసే ధ్యాన కహా జాతా హై .
ఇససే (యహ నిశ్చిత హుఆ కి – ) ధ్యాన, స్వభావసమవస్థానరూప హోనేకే కారణ ఆత్మాసే ప్ర. ౪౬
౧. పరద్రవ్య ప్రవృత్తి = పరద్రవ్యమేం ప్రవర్తన . ౨. సమవస్థాన = స్థిరతయా – దృఢతయా రహనా – టికనా .