లోకో హి మోహసద్భావే జ్ఞానశక్తిప్రతిబన్ధకసద్భావే చ సతృష్ణత్వాదప్రత్యక్షార్థత్వా- ఇతి . తతః స్థితం శుద్ధాత్మధ్యానాజ్జీవో విశుద్ధో భవతీతి . కించ ధ్యానేన కిలాత్మా శుద్ధో జాతః తత్ర విషయే చతుర్విధవ్యాఖ్యానం క్రియతే . తథాహి — ధ్యానం ధ్యానసన్తానస్తథైవ ధ్యానచిన్తా ధ్యానాన్వయ- సూచనమితి . తత్రైకాగ్రచిన్తానిరోధో ధ్యానమ్ . తచ్చ శుద్ధాశుద్ధరూపేణ ద్విధా . అథ ధ్యానసన్తానః కథ్యతే — యత్రాన్తర్ముహూర్తపర్యన్తం ధ్యానం, తదనన్తరమన్తర్ముహూర్తపర్యన్తం తత్త్వచిన్తా, పునరప్యన్తర్ముహూర్తపర్యన్తం ధ్యానం, పునరపి తత్త్వచిన్తేతి ప్రమత్తాప్రమత్తగుణస్థానవదన్తర్ముహూర్తేన్తర్ముహూర్తే గతే సతి పరావర్తనమస్తి స ధ్యానసన్తానో భణ్యతే . స చ ధర్మ్యధ్యానసంబన్ధీ . శుక్లధ్యానం పునరుపశమశ్రేణిక్షపకశ్రేణ్యారోహణే భవతి . తత్ర చాల్పకాలత్వాత్పరావర్తనరూపధ్యానసన్తానో న ఘటతే . ఇదానీం ధ్యానచిన్తా కథ్యతే – యత్ర ధ్యానసన్తాన- వద్ధయానపరావర్తో నాస్తి, ధ్యానసంబన్ధినీ చిన్తాస్తి, తత్ర యద్యపి క్వాపి కాలే ధ్యానం కరోతి తథాపి సా ధ్యానచిన్తా భణ్యతే . అథ ధ్యానాన్వయసూచనం కథ్యతే — యత్ర ధ్యానసామగ్రీభూతా ద్వాదశానుప్రేక్షా అన్యద్వా ధ్యానసంబన్ధి సంవేగవైరాగ్యవచనం వ్యాఖ్యానం వా తత్ ధ్యానాన్వయసూచనమితి . అన్యథా వా చతుర్విధం ధ్యానవ్యాఖ్యానం – ధ్యాతా ధ్యానం ఫలం ధ్యేయమితి . అథవార్తరౌద్రధర్మ్యశుక్లవిభేదేన చతుర్విధం ధ్యానవ్యాఖ్యానం అనన్య హోనేసే అశుద్ధతాకా కారణ నహీం హోతా ..౧౯౬..
అబ, సూత్రద్వారా ఐసా ప్రశ్న కరతే హైం కి జిననే శుద్ధాత్మాకో ఉపలబ్ధ కియా హై ఐసే సకలజ్ఞానీ (సర్వజ్ఞ) క్యా ధ్యాతే హైం ? : —
అన్వయార్థ : — [నిహతఘనఘాతికర్మా ] జిననే ఘనఘాతికర్మకా నాశ కియా హై, [ప్రత్యక్షం సర్వభావతత్వజ్ఞః ] జో సర్వ పదార్థోంకే స్వరూపకో ప్రత్యక్ష జానతే హైం ఔర [జ్ఞేయాన్తగతః ] జో జ్ఞేయోంకే పారకో ప్రాప్త హైం, [అసందేహః శ్రమణః ] ఐసే సందేహ రహిత శ్రమణ [కమ్ అర్థం ] కిస పదార్థకో [ధ్యాయతి ] ధ్యాతే హైం ? ..౧౯౭..
టీకా : — లోకకో (౧) మోహకా సద్భావ హోనేసే తథా (౨) జ్ఞానశక్తికే
ప్రత్యక్ష సర్వ పదార్థ నే జ్ఞేయాన్తప్రాన్త, నిఃశంక ఛే. ? ౧౯౭.
౩౬౨ప్రవచనసార[ భగవానశ్రీకుందకుంద-
౧. జ్ఞానావరణీయ కర్మ జ్ఞానశక్తికా ప్రతిబంధక అర్థాత్ జ్ఞానకే రుకనేమేం నిమిత్తభూత హై .