నవచ్ఛిన్నవిషయత్వాభ్యాం చాభిలషితం జిజ్ఞాసితం సన్దిగ్ధం చార్థం ధ్యాయన్ దృష్టః, భగవాన్ సర్వజ్ఞస్తు నిహతఘనఘాతికర్మతయా మోహాభావే జ్ఞానశక్తిప్రతిబన్ధకాభావే చ నిరస్తతృష్ణత్వాత్ప్రత్యక్షసర్వభావ- తత్త్వజ్ఞేయాన్తగతత్వాభ్యాం చ నాభిలషతి, న జిజ్ఞాసతి, న సన్దిహ్యతి చ; కుతోభిలషితో జిజ్ఞాసితః సన్దిగ్ధశ్చార్థః . ఏవం సతి కిం ధ్యాయతి ..౧౯౭.. తదన్యత్ర కథితమాస్తే ..౧౯౬.. ఏవమాత్మపరిజ్ఞానాద్దర్శనమోహక్షపణం భవతీతి కథనరూపేణ ప్రథమగాథా, దర్శనమోహక్షయాచ్చారిత్రమోహక్షపణం భవతీతి కథనేన ద్వితీయా, తదుభయక్షయేణ మోక్షో భవతీతి ప్రతిపాదనేన తృతీయా చేత్యాత్మోపలమ్భఫలకథనరూపేణ ద్వితీయస్థలే గాథాత్రయం గతమ్ . అథోపలబ్ధశుద్ధాత్మతత్త్వసకలజ్ఞానీ కిం ధ్యాయతీతి ప్రశ్నమాక్షేపద్వారేణ పూర్వపక్షం వా కరోతి — ణిహదఘణఘాదికమ్మో పూర్వసూత్రోదితనిశ్చలనిజ- పరమాత్మతత్త్వపరిణతిరూపశుద్ధధ్యానేన నిహతఘనఘాతికర్మా . పచ్చక్ఖం సవ్వభావతచ్చణ్హూ ప్రత్యక్షం యథా భవతి తథా సర్వభావతత్త్వజ్ఞః సర్వపదార్థపరిజ్ఞాతస్వరూపః . ణేయంతగదో జ్ఞేయాన్తగతః జ్ఞేయభూతపదార్థానాం పరిచ్ఛిత్తిరూపేణ పారంగతః. ఏవంవిశేషణత్రయవిశిష్టః సమణో జీవితమరణాదిసమభావపరిణతాత్మస్వరూపః శ్రమణో మహాశ్రమణః హై ఔర వహ విషయకో ౧అవచ్ఛేదపూర్వక నహీం జానతా, ఇసలియే వహ (లోక) ౨అభిలషిత, నాశ కియా జానేసే (౧) మోహకా అభావ హోనేకే కారణ తథా (౨) జ్ఞానశక్తికే ప్రతిబన్ధక కా అభావ హోనేసే, (౧) తృష్ణా నష్ట కీ గఈ హై తథా (౨) సమస్త పదార్థోంకా స్వరూప ప్రత్యక్ష హై తథా జ్ఞేయోంకా పార పా లియా హై, ఇసలియే భగవాన సర్వజ్ఞదేవ అభిలాషా నహీం కరతే, జిజ్ఞాసా నహీం కరతే ఔర సందేహ నహీం కరతే; తబ ఫి ర (ఉనకే) అభిలషిత, జిజ్ఞాసిత ఔర సందిగ్ధ పదార్థ కహాఁసే హో సకతా హై ? ఐసా హై తబ ఫి ర వే క్యా ధ్యాతే హైం ?
భావార్థ : — లోకకే (జగత్కే సామాన్య జీవ సముదాయకే) మోహకర్మకా సద్భావ హోనేసే వహ తృష్ణా సహిత హై, ఇసలియే ఉసే ఇష్ట పదార్థకీ అభిలాషా హోతీ హై; ఔర ఉసకే జ్ఞానావరణీయ కర్మకా సద్భావ హోనేసే వహ బహుతసే పదార్థోంకో తో జానతా హీ నహీం హై తథా జిస పదార్థకో జానతా హై ఉసే భీ పృథక్కరణ పూర్వక — సూక్ష్మతాసే — స్పష్టతాసే నహీం జానతా ఇసలియే ఉసే అజ్ఞాత పదార్థకో జాననేకీ ఇచ్ఛా (జిజ్ఞాసా) హోతీ హై, ఔర అస్పష్టతయా జానే హుఏ పదార్థకే సంబంధమేం సందేహ హోతా హై . ఐసా హోనేసే ఉసకే అభిలషిత, జిజ్ఞాసిత ఔర సందిగ్ధ పదార్థకా ధ్యాన సంభవిత హోతా హై . పరన్తు సర్వజ్ఞ భగవానకే తో మోహకర్మకా అభావ హోనేసే వే తృష్ణారహిత హైం, ఇసలియే ఉనకే అభిలాషా నహీం హై; ఔర ఉనకే జ్ఞానావరణీయ కర్మకా అభావ హోనేసే వే సమస్త పదార్థోంకో జానతే హైం తథా ప్రత్యేక పదార్థకో అత్యన్త స్పష్టతాపూర్వక — పరిపూర్ణతయా జానతే హైం ఇసలియే ఉన్హేం జిజ్ఞాసా యా సన్దేహ నహీం హై . ఇసప్రకార ఉన్హేం కిసీ పదార్థకే ప్రతి అభిలాషా, జిజ్ఞాసా యా సన్దేహ నహీం హోతా; తబ ఫి ర ఉన్హేం కిస పదార్థకా ధ్యాన హోతా హై ? ..౧౯౭..
౩జిజ్ఞాసిత ఔర ౪సందిగ్ధ పదార్థకా ధ్యాన కరతా హుఆ దిఖాఈ దేతా హై; పరన్తు ఘనఘాతికర్మకా
౧. అవచ్ఛేదపూర్వక = పృథక్కరణ కరకే; సూక్ష్మతాసే; విశేషతాసే; స్పష్టతాసే . ౨. అభిలషిత = జిసకీ ఇచ్ఛా – చాహ హో వహ . ౩. జిజ్ఞాసిత = జిసకీ జిజ్ఞాసా జాననేకీ ఇచ్ఛా హో వహ . ౪. సందిగ్ధ = జినమేం సందేహ హో – సంశయ హో .