యతః సర్వ ఏవ సామాన్యచరమశరీరాస్తీర్థకరాః అచరమశరీరా ముముక్షవశ్చామునైవ యథోది- తేన శుద్ధాత్మతత్త్వప్రవృత్తిలక్షణేన విధినా ప్రవృత్తమోక్షస్య మార్గమధిగమ్య సిద్ధా బభూవుః, న పునరన్యథాపి, తతోవధార్యతే కేవలమయమేక ఏవ మోక్షస్య మార్గో, న ద్వితీయ ఇతి . అలం చ సమయసారబలేనాతిక్రామతి వినాశయతి యదా తస్మిన్నేవ క్షణే సమస్తబాధారహితః సన్నతీన్ద్రియమనన్త- మాత్మోత్థసుఖం ధ్యాయత్యనుభవతి పరిణమతి . తతో జ్ఞాయతే కేవలినామన్యచ్చిన్తానిరోధలక్షణం ధ్యానం నాస్తి, కింత్విదమేవ పరమసుఖానుభవనం వా ధ్యానకార్యభూతాం కర్మనిర్జరాం దృష్టవా ధ్యానశబ్దేనోపచర్యతే . యత్పునః సయోగికేవలినస్తృతీయశుక్లధ్యానమయోగికేవలినశ్చతుర్థశుక్లధ్యానం భవతీత్యుక్తం తదుపచారేణ జ్ఞాతవ్యమితి సూత్రాభిప్రాయః ..౧౯౮.. ఏవం కేవలీ కిం ధ్యాయతీతి ప్రశ్నముఖ్యత్వేన ప్రథమగాథా . పరమసుఖం ధ్యాయత్యనుభవతీతి పరిహారముఖ్యత్వేన ద్వితీయా చేతి ధ్యానవిషయపూర్వపక్షపరిహారద్వారేణ తృతీయస్థలే గాథాద్వయం గతమ్ . అథాయమేవ నిజశుద్ధాత్మోపలబ్ధిలక్షణమోక్షమార్గో, నాన్య ఇతి విశేషేణ సమర్థయతి — జాదా జాతా ఉత్పన్నాః . కథంభూతాః. సిద్ధా సిద్ధాః సిద్ధపరమేష్ఠినో ముక్తాత్మాన ఇత్యర్థః . కే కర్తారః . జిణా జినాః అనాగారకేవలినః . జిణిందా న కేవలం జినా జినేన్ద్రాశ్చ తీర్థకరపరమదేవాః . కథంభూతాః సన్తః ఏతే సిద్ధా
అబ, యహ నిశ్చిత కరతే హైం కి – ‘యహీ (పూర్వోక్త హీ) శుద్ధ ఆత్మాకీ ఉపలబ్ధి జిసకా లక్షణ హై, ఐసా మోక్షకా మార్గ హై’ : —
అన్వయార్థ : — [జినాః జినేన్ద్రాః శ్రమణాః ] జిన, జినేన్ద్ర ఔర శ్రమణ (అర్థాత్ సామాన్యకేవలీ, తీర్థంకర ఔర ముని) [ఏవం ] ఇస (పూర్వోక్త హీ) ప్రకారసే [మార్గ సముత్థితాః ] మార్గమేం ఆరూఢ హోతే హుఏ [సిద్ధాః జాతాః ] సిద్ధ హుఏ [నమోస్తు ] నమస్కార హో [తేభ్యః ] ఉన్హేం [చ ] ఔర [తస్మై నిర్వాణమార్గాయ ] ఉస నిర్వాణమార్గకో ..౧౯౯..
టీకా : — సభీ సామాన్య చరమశరీరీ, తీర్థంకర ఔర అచరమశరీరీ ముముక్షు ఇసీ యథోక్త శుద్ధాత్మతత్త్వప్రవృత్తిలక్షణ (శుద్ధాత్మతత్త్వమేం ప్రవృత్తి జిసకా లక్షణ హై ఐసీ) విధిసే ప్రవర్తమాన మోక్షమార్గకో ప్రాప్త కరకే సిద్ధ హుఏ; కిన్తు ఐసా నహీం హై కి కిసీ దూసరీ విధిసే భీ సిద్ధ హుఏ
సిద్ధి వర్యా; నముం తేమనే, నిర్వాణనా తే మార్గనే. ౧౯౯.
౩౬౬ప్రవచనసార[ భగవానశ్రీకుందకుంద-