అహమేష మోక్షాధికారీ జ్ఞాయకస్వభావాత్మతత్త్వపరిజ్ఞానపురస్సరమమత్వనిర్మమత్వహానోపాదాన- విధానేన కృత్యాన్తరస్యాభావాత్సర్వారమ్భేణ శుద్ధాత్మని ప్రవర్తే . తథా హి — అహం హి తావత్ జ్ఞాయక ఏవ స్వభావేన కేవలజ్ఞాయకస్య చ సతో మమ విశ్వేనాపి సహజజ్ఞేయజ్ఞాయకలక్షణ ఏవ సమ్బన్ధః, న పునరన్యే స్వస్వామిలక్షణాదయః సమ్బన్ధాః . తతో మమ న క్వచనాపి మమత్వం, సర్వత్ర నిర్మమత్వమేవ . అథైకస్య జ్ఞాయకభావస్య సమస్తజ్ఞేయభావస్వభావత్వాత్ ప్రోత్కీర్ణలిఖితనిఖాత- కీలితమజ్జితసమావర్తితప్రతిబిమ్బితవత్తత్ర క్రమప్రవృత్తానన్తభూతభవద్భావివిచిత్రపర్యాయప్రాగ్భారమగాధ- స్వభావం గమ్భీరం సమస్తమపి ద్రవ్యజాతమేకక్షణ ఏవ ప్రత్యక్షయన్తం జ్ఞేయజ్ఞాయకలక్షణసమ్బన్ధస్యా- నిర్వాణమార్గాయ చ . తతోవధార్యతే అయమేవ మోక్షమార్గో, నాన్య ఇతి ..౧౯౯.. అథ ‘ఉవసంపయామి సమ్మం జత్తో ణివ్వాణసంపత్తీ’ ఇత్యాది పూర్వప్రతిజ్ఞాం నిర్వాహయన్ స్వయమపి మోక్షమార్గపరిణతిం స్వీకరోతీతి ప్రతిపాదయతి — తమ్హా యస్మాత్పూర్వోక్త శుద్ధాత్మోపలమ్భలక్షణమోక్షమార్గేణ జినా జినేన్ద్రాః శ్రమణాశ్చ సిద్ధా జాతాస్తస్మాదహమపి తహ తథైవ తేనైవ ప్రకారేణ జాణిత్తా జ్ఞాత్వా . కమ్ . అప్పాణం నిజపరమాత్మానమ్ . కింవిశిష్టమ్ . జాణగం జ్ఞాయకం కేవలజ్ఞానాద్యనన్తగుణస్వభావమ్ . కేన కృత్వా జ్ఞాత్వా . సభావేణ సమస్త- రాగాదివిభావరహితశుద్ధబుద్ధైకస్వభావేన . పశ్చాత్ కిం కరోమి . పరివజ్జామి పరి సమన్తాద్వర్జయామి . కామ్ . మమత్తిం సమస్తసచేతనాచేతనమిశ్రపరద్రవ్యసంబన్ధినీం మమతామ్ . కథంభూతః సన్ . ఉవట్ఠిదో ఉపస్థితః పరిణతః . క్వ . ణిమ్మమత్తమ్హి సమస్తపరద్రవ్యమమకారాహంకారరహితత్వేన నిర్మమత్వలక్షణే పరమసామ్యాభిధానే వీతరాగ- చారిత్రే తత్పరిణతనిజశుద్ధాత్మస్వభావే వా . తథాహి – అహం తావత్కేవలజ్ఞానదర్శనస్వభావత్వేన జ్ఞాయకైక- టఙ్కోత్కీర్ణస్వభావః . తథాభూతస్య సతో మమ న కేవలం స్వస్వామ్యాదయః పరద్రవ్యసంబన్ధా న సన్తి, నిశ్చయేన

టీకా : — మైం యహ మోక్షాధికారీ, జ్ఞాయకస్వభావీ ఆత్మతత్త్వకే పరిజ్ఞానపూర్వక మమత్వకీ త్యాగరూప ఔర నిర్మమత్వకీ గ్రహణరూప విధికే ద్వారా సర్వ ఆరమ్భ (ఉద్యమ) సే శుద్ధాత్మామేం ప్రవృత్త హోతా హూఁ, క్యోంకి అన్య కృత్యకా అభావ హై . (అర్థాత్ దూసరా కుఛ భీ కరనే యోగ్య నహీం హై .) వహ ఇసప్రకార హై (అర్థాత్ మైం ఇసప్రకార శుద్ధాత్మామేం ప్రవృత్త హోతా హూఁ) : — ప్రథమ తో మైం స్వభావసే జ్ఞాయక హీ హూఁ; కేవల జ్ఞాయక హోనేసే మేరా విశ్వ (సమస్త పదార్థోం) కే సాథ భీ సహజ జ్ఞేయజ్ఞాయకలక్షణ సమ్బన్ధ హీ హై, కిన్తు అన్య స్వస్వామిలక్షణాది సమ్బన్ధ నహీం హైం; ఇసలియే మేరా కిసీకే ప్రతి మమత్వ నహీం హై, సర్వత్ర నిర్మమత్వ హీ హై . అబ, ఏక జ్ఞాయకభావకా సమస్త జ్ఞేయోంకో జాననేకా స్వభావ హోనేసే, క్రమశః ప్రవర్తమాన, అనన్త, భూత – వర్తమాన – భావీ విచిత్ర పర్యాయసమూహవాలే, ౧అగాధస్వభావ ఔర గమ్భీర ఐసే సమస్త ద్రవ్యమాత్రకో — మానోం వే ద్రవ్య జ్ఞాయకమేం ఉత్కీర్ణ హో గయే హోం, చిత్రిత హో గఏ హోం, భీతర ఘుస గయే హోం, కీలిత హో గయే హోం, డూబ గయే హోం, సమా గయే హోం, ప్రతిబిమ్బిత హుఏ హోం, ఇసప్రకార —

౩౬౮ప్రవచనసార[ భగవానశ్రీకుందకుంద-

౧. జినకా స్వభావ అగాధ హై ఔర జో గంభీర హైం ఐసే సమస్త ద్రవ్యోంకో భూత, వర్తమాన తథా భావీకాలకే క్రమసే హోనేవాలీ, అనేక ప్రకారకీ అనన్త పర్యాయోంసే యుక్త ఏక సమయమేం హీ ప్రత్యక్ష జాననా ఆత్మాకా స్వభావ హై .