१४० ]
हिंसादिविरतिलक्षणं ‘यच्चरणं’ प्राक्प्ररूपितं तत् सकलं विकलं च भवति । तत्र ‘सकलं’ परिपूर्णं महाव्रतरूपं । केषां तद्भवति ? ‘अनगाराणां’ मुनीनां । किंविष्टानां ‘सर्वसंगविरतानां’ बाह्याभ्यन्तरपरिग्रहरहितानां । ‘विकलम’ परिपूर्णं अणुव्रतरूपं । केषां तद्भवति ‘सागाराणां’ गृहस्थानां । कथंभूतानां ? ‘ससंगानां’ सग्रन्थानाम् ।।५०।।
आवा चारित्रना बे प्रकारे भेद पडे छे – एम कहे छे —
अन्वयार्थ : — [तत् ] ते [चरणं ] चारित्र [सकलं विकलं ] सकलचारित्र अने विकलचारित्रना भेदथी बे प्रकारनुं छे. तेमांथी [सकलं ] सकलचारित्र [सर्वसंगविरतानाम् ] सर्व परिग्रहोथी रहित, [अनगाराणाम् ] मुनिओने होय छे अने [विकलं ] विकलचारित्र [ससंगानाम् ] परिग्रहयुक्त [सागाराणां ] गृहस्थीने होय छे.
टीका : — हिंसादिथी विरतिरूप ‘यच्चरणम्’ जे चारित्र पहेलां प्ररूप्युं (कह्युं) ते ‘सकलं विकलं’ सकल अने विकल — एम बे प्रकारे छे. तेमां ‘सकलं’ सकलचारित्र परिपूर्ण महाव्रतरूप छे. कोने ते होय छे? ‘अनागाराणाम्’ अनगारोने – मुनिओने. केवा (मुनिओने)? ‘सर्वसंगविरतानां’ सर्व परिग्रहोथी विरक्त – बाह्य अने अभ्यन्तर परिग्रहोथी रहित (मुनिओने). ‘विकलं’ विकलचारित्र अपरिपूर्ण अणुव्रतरूप छे. ते कोने होय छे? ‘सागाराणाम्’ सागारोने – गृहस्थोने. केवा (गृहस्थोने)? ‘ससंगानाम्’ संग – परिग्रह सहित (परिग्रह – एकदेश बाह्य – अभ्यंतर परिग्रह सहित).
भावार्थ : — आ अगाउ हिंसादिना त्यागरूप जे चारित्र कह्युं छे तेना बे प्रकार छे — सकलचारित्र अने विकलचारित्र. सकल (सर्वदेश) चारित्र हिंसादिना परिपूर्ण त्यागरूप सर्व विरतिरूप — महाव्रतरूप होय छे अने ते क्षेत्र, वास्तु, हिरण्यादि दश प्रकारना बाह्य परिग्रहो अने मिथ्यात्व, कषायादि चौद प्रकारना अभ्यन्तर परिग्रहो – एम चोवीस परिग्रहोथी रहित मुनिओने होय छे. विकलचारित्र हिंसादिना एकदेश विरतिरूप –