१४२ ]
‘गृहिणां’ सम्बन्धि यत् विकलं चरणं तत् ‘त्रेधा’ त्रिप्रकारं । ‘तिष्ठति’ भवति । किं विशिष्टं सत् ? ‘अणुगुणशिक्षाव्रतात्मकं’ सत् अणुव्रतरूपं गुणव्रतरूपं शिक्षाव्रतरूपं सत् । त्रयमेव । तत्प्रत्येकं । ‘यथासंख्यं’ । ‘पंचत्रिचतुर्भेदमाख्यातं’ प्रतिपादितं । तथा हि — अणुव्रतं पंचभेदं गुणव्रतं त्रिभेदं शिक्षाव्रतं चतुर्भेदमिति ।।५१।।
तत्राणुव्रतस्य तावत्पंचभेदान् प्रतिपादयन्नाह —
[अणुगुणशिक्षाव्रतात्मकम् ] अणुव्रत, गुणव्रत अने शिक्षाव्रतरूप होतुं थकुं [त्रेधा ] त्रण प्रकारे [तिष्ठति ] छे. ते [त्रयं ] त्रण प्रकारनुं चारित्र [यथासंख्यम् ] अनुक्रमे [पञ्चत्रिचतुर्भेदम् ] पांच, त्रण अने चार भेदरूप [आख्यातम् ] कह्युं छे.
टीका : — ‘गृहिणाम्’ गृहस्थो संबंधी जे ‘विकलं चरणं’ विकलचारित्र छे, ते ‘त्रेधा तिष्ठति’ त्रण प्रकारे छे. केवा (प्रकारे) छे? ‘अणुगुणशिक्षाव्रतात्मकं सत्’ ते अणुव्रत, गुणव्रत अने शिक्षाव्रतरूप त्रण प्रकारे छे. ते ‘त्रयमेव’ ए त्रणेमां ‘यथासंख्यं पञ्चत्रिचतुर्भेदं’ प्रत्येकना अनुक्रमे पांच, त्रण अने चार भेद ‘आख्यातम्’ कह्या छे. ते आ प्रमाणे – अणुव्रत पांच प्रकारनां, गुणव्रत त्रण प्रकारनां अने शिक्षाव्रत चार प्रकारनां छे.
भावार्थ : — गृहस्थोनुं विकल (एकदेश) चारित्र त्रण प्रकारे छे – अणुव्रत, गुणव्रत अने शिक्षाव्रत अने ते दरेकना अनुक्रमे पांच, त्रण अने चार भेद छे, अर्थात् अणुव्रतना पांच भेद, गुणव्रतना त्रण भेद अने शिक्षाव्रतना चार भेद छे.
जे गृहवास छोडवाने असमर्थ छे, ते सम्यग्द्रष्टि घरमां रही उपरोक्त बार प्रकारनुं व्यवहारचारित्र पाळी शके छे. ५१.
तेमां प्रथम अणुव्रतना पांच भेदोनुं प्रतिपादन करीने कहे छे —
अन्वयार्थ : — [पापेभ्यः ] पाप – आस्रवना द्वाररूप [स्थूलेभ्यः ] स्थूळ [प्राणातिपातवितथव्याहारस्तेयकाममूर्च्छाभ्यः ] प्राणोनुं वियोजन (हिंसा), वितथव्याहार