१५८ ]
‘अकृशचौर्यात्’ स्थूलचौर्यात् । ‘उपारमणं तत् । ‘यत् न हरति’ न गृह्णाति । किं तत् ? ‘परस्वं’ परद्रव्यं । कथंभूतं ? ‘निहितं’ वा धृतं । तथा ‘पतितं वा’ । तथा ‘सुविस्मृतं’ वा अतिशयेन विस्मृतं । वाशब्दः सर्वत्र परस्परसमुच्चये । इत्थंभूतं परस्वं ‘अविसृष्टं’ अदत्तं यत्स्वयं न हरति न दत्तेऽन्यस्मै तदकृशचौर्यादुपारमणं प्रतिपत्तव्यम् ।।५७।।
अन्वयार्थ : — [निहितं वा ] राखेली, [पतितं वा ] पडेली अथवा [सुविस्मृतं वा ] तद्दन भूलाई गयेली [परस्वं ] एवी परवस्तुने [अविसृष्टम् ] आप्या विना [यत् न हरति च दत्ते ] न लेवी के न कोई बीजाने आपवी [तत् ] ते [अकृशचौर्य्यात् ] स्थूळ चोरीथी [उपारमणम् ] विरक्त थवुं छे. (अर्थात् अचौर्याणुव्रत छे).
टीका : — ‘अकृशचौर्यात्’ स्थूळ चोरीथी ‘उपरमणम् तत्’ निवृत्त थवुं तेने, ‘यत् न हरति’ न लेवी, कोने (न लेवी)? ‘परस्वं’ पर वस्तुने, केवी (परवस्तुने)? ‘निहितं’ राखेली (मूकेली), ‘पतितं वा’ के पडेली, ‘सुविस्मृतं वा’ के बिलकुल विस्मृत थयेली, ‘वा’ शब्द बधेय परस्पर समुच्चय अर्थमां छे. आवी परवस्तुने ‘अविसृष्टम्’ आप्या विना स्वयं न लेवी अने बीजाने न देवी तेने ‘अकृशचौर्यादुपारमणम्’ स्थूळ चोरीथी निवृत्त थवुं कहे छे. (अर्थात् तेने अचौर्याणुव्रत कहे छे.)
भावार्थ : — कोईनी मूकेली, पडेली के भूलेली वस्तुने आप्या विना न तो पोते (स्वयं) लेवी अने न बीजाने आपवी, तेने अचौर्याणुव्रत कहे छे.
‘‘प्रमादना योगथी आप्या विना सुवर्ण – वस्त्रादि परिग्रहनुं ग्रहण करवुं तेने ज चोरी कहे छे; ते ज वधनुं कारण होवाथी हिंसा छे.’’१ १. पुरुषार्थसिद्धि – उपाय गुजराती आवृत्ति श्लोक १०२.