कहानजैनशास्त्रमाळा ]
पोताने चोरी करवानो भाव थयो ते स्व – भावहिंसा अने पोताने चोर मानवामां आवतां, पोताना प्राणनो पोता वडे वियोग करवामां आवे तो ते स्व – द्रव्यहिंसा छे.
जे जीवनी वस्तु चोरवामां आवी तेने अंतरंगमां पीडा थई, ते तेनी (पर) भावहिंसा छे अने ते वस्तुना निमित्ते तेना जे द्रव्यप्राण पुष्ट हता ते पुष्ट प्राणोनो नाश थयो, ते तेनी (पर) द्रव्यहिंसा छे.
आ रीते चोरी करवाथी चोरी करनारनी तथा जेनी चोरी थई तेनी द्रव्यहिंसा अने भावहिंसा — एम बंने प्रकारनी हिंसा थाय छे.१
धन – धान्यादि पदार्थो मनुष्यना बाह्यप्राण छे, तेनुं हरण थतां या नाश थतां तेने पोताना प्राणघात जेटलुं दुःख थाय छे.
प्रमादनुं नाम ज हिंसा छे अने चोरीमां प्रमाद अवश्य छे, माटे ज्यां चोरी छे त्यां अवश्य ज हिंसा छे; परंतु प्रमत्तयोग विना पर पदार्थने कोईना आप्या विना ग्रहण करवामां चोरीनो दोष नथी.
अरहंत भगवानने कर्म – नोकर्म वर्गणाओनुं ग्रहण होवा छतां तेमने चोरीनो दोष लागतो नथी, कारण के तेमने प्रमत्तयोगनो अभाव छे. माटे ज्यां हिंसा नथी त्यां चोरी नथी अने ज्यां चोरी नथी त्यां ते प्रकारनी हिंसा पण नथी.
श्रावक कूवा – नदीनुं पाणी, खाणनी माटी वगेरे कोईने पूछ्या विना ग्रहण करे तोपण ते चोरी नथी, परंतु मुनि जो ते ग्रहण करे तो तेमने चोरीनो दोष लागे, कारण के श्रावकने एकदेश त्याग होय छे अने मुनिने सर्वथा त्याग होय छे.
अदत्तादानं स्तेयम् । (तत्त्वार्थसूत्र अध्याय ७/१५)
प्रमादना योगथी दीधा वगर कोईपण वस्तुने ग्रहण करवी ते चोरी छे. ज्यां लेवा – देवानो संभव होय त्यां चोरीनो व्यवहार थाय छे; तेथी कर्मवर्गणा अने नोकर्मवर्गणाओनुं ग्रहण ते चोरी नथी.
मुनिराजने गाम – नगर वगेरेमां पर्यटन करतां, शेरी – दरवाजो वगेरेमां प्रवेश करवाथी ‘अदत्तादान’नो दोष लागतो नथी, केम के ते स्थानो बधाने आववा – जवा माटे खूल्लां छे अने सार्वजनिक शेरी वगेरेमां प्रवेश करतां मुनिने प्रमत्तयोग होतो नथी. ५७. १. जुओ, पुरुषार्थसिद्धि – उपाय गुजराती आवृत्ति, श्लोक १०२ थी १०६ अने तेमनो भावार्थ.