कहानजैनशास्त्रमाळा ]
‘परिमितपरिग्रहो’ देशतः परिग्रहविरतिरणुव्रतं स्यात् । कासौ ? या ‘ततोऽधिकेषु निस्पृहता’ ततस्तेभ्य इच्छावशात् कृतपरिसंख्यातेभ्योऽर्थोभ्योऽधिकेष्वर्थेषु या निस्पृहता वाञ्छाव्यावृत्तिः । कि कृत्वा ? ‘परिमाय’ देवगुरुपादाग्रे परिमितं कृत्वा । कं ? ‘धनधान्यादिग्रन्थं’ धनं गवादि, धान्यं ब्रीह्यादि । आदिशब्दाद्दासीदासभार्यागृहक्षेत्रद्रव्य- सुवर्णरूप्याभरणवस्त्रादिसंग्रहः । स चाखौ ग्रन्थश्च तं परिमाय । स च परिमित परिग्रहः ‘इच्छापरिमाणनामापि’ स्यात्, इच्छायाः परिमाणं यस्य स इच्छापरिमाणस्तन्नाम यस्य स तथोक्तः ।।६१।। परिमाण करीने [ततः ] तेनाथी [अधिकेषु ] वधारे [निस्पृहता ] इच्छा न राखवी ते [परिमितपरिग्रहः ] परिग्रह परिमाणव्रत [अपि ] अथवा [इच्छापरिमाणनामा ] इच्छापरिमाण नामनुं व्रत [स्यात् ] छे.
टीका : — ‘धनधान्यादिग्रंथम्’ गाय, भेंसादि धन, चोखादि अनाज अने दास, दासी, भार्या, गृह, क्षेत्र, द्रव्य, सुवर्ण, चांदी, आभरण, वस्त्रादिनो संग्रह — एवा संग्रहरूप परिग्रहनुं ‘परिमाय’ देव – गुरुना पाद आगळ (देव – गुरुनी समक्ष) परिमाण करीने ‘न तोऽधिकेषु निस्पृहता’ तेनाथी – इच्छा प्रमाणे संख्याथी मर्यादित करेली वस्तुओथी अधिक वस्तुओमां इच्छा रहित थवुं – वांछा रहित थवुं ते ‘परिमितपरिग्रहः’ एकदेश परिग्रहविरतिरूप अणुव्रत छे. ‘इच्छापरिमाणनाम अपि’ ते परिमित परिग्रहमां पोतानी इच्छानुसार परिग्रहनुं परिमाण करवामां आवे छे तेथी तेनुं बीजुं नाम ‘इच्छापरिमाण’ पण छे.
भावार्थ : — क्षेत्र (खेतर), वास्तु (मकान आदि), हिरण्य (रूपिया – चांदी आदि), स्वर्ण (सोनुं या सुवर्णनां घरेणां), धन (गाय आदि), धान्य (अनाज), दासी, दास, कुप्य (वस्त्रादि) अने भाण्ड (वासण आदि) — ए दश प्रकारना परिग्रहनुं परिमाण करीने तेनाथी अधिकमां वांछा (इच्छा) न करवी तेने परिग्रहपरिमाण अणुव्रत कहे छे. तेने इच्छापरिमाण अणुव्रत पण कहे छे.
मूर्च्छा छे ते ज परिग्रह छे. (श्लोक १११)