१०८समाधितंत्र
टीका — यद् विकल्पाधिरूढमात्मस्वरूपं देहादिकं वा बोधयितुं ज्ञापयितुमिच्छामि । तन्नाहं तत्स्वरूपं नाहमात्मस्वरूपं परमार्थतो भवामि । यदहं पुनः यत्पुनरहं चिदानन्दात्मकं स्वसंवेद्यमात्मस्वरूपं । तदपि ग्राह्यं नान्यस्य स्वसंवेदनेन तदनुभूयते इत्यर्थः । यत्किमन्यस्य बोधये तत्तस्मात्किं किमर्थं अन्यस्यात्मस्वरूपं बोधयेहम् ।।५९।।
टीका : — जेनो, अर्थात् विकल्पाधिरूढ आत्मस्वरूपनो अथवा देहादिकनो हुं बोध कराववा इच्छुं छुं – जेने समजाववा इच्छुं छुं, ते (तो) हुं नथी, अर्थात् ते (विकल्पाधिरूढ स्वरूप) हुं नथी – परमार्थे आत्मस्वरूप नथी. वळी जे हुं अर्थात् वळी जे हुं चिदानन्दमय स्वसंवेद्य आत्मस्वरूप छुं; ते पण बीजाने स्वयंग्राह्य (समजाय तेवुं) नथी (केम के) ते स्वसंवेदनथी अनुभवाय छे – एवो अर्थ छे. तो बीजाने हुं शो बोध करुं? अर्थात् तेथी बीजाने हुं शा माटे आत्मस्वरूपनो बोध करुं?
भावार्थ : — मूढात्माने आत्मस्वरूपनो बोध आपवो व्यर्थ छे; कारण आपता ज्ञानी कहे छे केः —
हुं बीजाओने शब्दो द्वारा आत्मस्वरूप समजाववा इच्छुं, तो विकल्प – राग उत्पन्न थाय छे अने राग ते आत्मानुं शुद्ध स्वरूप नथी; अर्थात् शब्दो द्वारा आत्मानुं स्वरूप समजावी शकाय नहि.
वळी जे आत्मानुं वास्तविक शुद्ध स्वरूप छे ते बीजाने शब्दो द्वारा समजाय तेवुं नथी. ते तो केवळ स्वसंवेदनथी ज अनुभवमां आवे तेवुं छे. तेथी बीजाने तेनो बोध करवो व्यर्थ छे.
आत्मस्वरूप स्वसंवेदनगोचर१ छे. ते शब्दो द्वारा के विकल्प द्वारा बीजाने समजावी शकाय तेवुं नथी अने बीजाओ शब्दादि बाह्य साधनथी ते कदी समजी शके पण नहि. जेम में स्वसंवेदनथी आत्माने अनुभव्यो तेम बीजाओ पण ते स्वसंवेदनथी ज अनुभवी शके. माटे बीजाओने आत्मस्वरूपनो बोध आपवानो विकल्प छोडी स्वरूपमां सावधान रहेवुं ते ज योग्य छे. ५९. १. जे पद श्री सर्वज्ञे दीठुं ज्ञानमां,
तेह स्वरूपने अन्यवाणी ते शुं कहे?
अनुभवगोचर मात्र रह्युं ते ज्ञान जो.