बोधितेऽपि चान्तस्तत्त्वे बहिरात्मनो न तत्रानुरागः सम्भवति । मोहोदयात्तस्य बहिरर्थ एवानुरागादिति दर्शयन्नाह —
टीका — बहिः शरीराद्यर्थे तुष्यति प्रीतिं करोति । कोऽसौ ? मूढात्मा कथम्भूतः ? पिहितज्योतिर्मोहाभिभूतज्ञानः । क्व ? अन्तरे अन्तस्तत्त्वविषये । प्रबुद्धात्मा मोहानभिभूतज्ञानः अन्तस्तुष्यति स्वस्वरूपे प्रीतिं करोति । किं विशिष्टः सन् ? बहिर्व्यावृत्तकौतुकः शरीरादौ निवृत्तानुरागः ।।६०।।
आत्मस्वरूपनो बोध आपवा छतां बहिरात्माने तेमां अनुराग संभवतो नथी; मोहना उदयथी तेने बाह्य पदार्थमां ज अनुराग होय छे – एम दर्शावतां कहे छेः —
अन्वयार्थ : — (अन्तरे पिहितज्योतिः) अंतरंगमां जेनी ज्ञानज्योति मोहथी आच्छादित थई गई तेवो (मूढात्मा) बहिरात्मा (बहिः) बाह्यमां एटले शरीरादि पर पदार्थोमां (तुष्यति) संतुष्ट रहे छे – अनुराग करे छे; परंतु (प्रबुद्धात्मा) जेने स्वरूप – विवेक जागृत थयो छे तेवो अन्तरात्मा (बहिर्व्यावृत्तकौतुकः) बाह्य शरीरादि पदार्थोमां कौतुक (अनुराग) रहित थई (अन्तः) अंतरंग आत्मस्वरूपमां (तुष्यति) संतोष करे छे.
टीका : — बाह्यमां एटले शरीरादि पदार्थमां ते संतोष करे छे – प्रीति करे छे. कोण ते? मूढात्मा (बहिरात्मा). ते केवो छे? जेनी ज्योति ढंकाई गई छे, अर्थात् मोहथी जेनुं ज्ञान पराभव पाम्युं छे. क्यां? अंतरंगमां एटले अर्न्त – तत्त्वना विषयमां. प्रबुद्धात्मा एटले जेनुं ज्ञान मोहथी अभिभूत थयुं नथी (पराभव पाम्युं नथी) तेवो (आत्मस्वरूपमां जागृत) आत्मा, अंतरंगमां संतोष करे छे – स्व – स्वरूपमां प्रीति करे छे, केवो थईने? बाह्यमां कौतुकरहित थईने – शरीरादिमां अनुरागरहित थईने (आत्मस्वरूपमां प्रीति करे छे).
भावार्थ : — ज्ञानीने प्रश्न पूछेलो के, ‘तमे बहिरात्माने आत्मस्वरूपनो बोध केम करता नथी? तेना प्रत्युत्तरमां एम कह्युं केः —