Samaysar-Gujarati (Devanagari transliteration). Kalash: 239 Gatha: 412.

< Previous Page   Next Page >


Page 582 of 642
PDF/HTML Page 613 of 673

 

समयसार
[ भगवानश्रीकुंदकुंद-
(अनुष्टुभ्)
दर्शनज्ञानचारित्रत्रयात्मा तत्त्वमात्मनः
एक एव सदा सेव्यो मोक्षमार्गो मुमुक्षुणा ।।२३९।।
मोक्खपहे अप्पाणं ठवेहि तं चेव झाहि तं चेय
तत्थेव विहर णिच्चं मा विहरसु अण्णदव्वेसु ।।४१२।।
मोक्षपथे आत्मानं स्थापय तं चैव ध्यायस्व तं चेतयस्व
तत्रैव विहर नित्यं मा विहार्षीरन्यद्रव्येषु ।।४१२।।

आसंसारात्परद्रव्ये रागद्वेषादौ नित्यमेव स्वप्रज्ञादोषेणावतिष्ठमानमपि, स्वप्रज्ञागुणेनैव ततो पक्ष छोडाववा उपदेश कर्यो छे केभेखमात्रथी (वेशमात्रथी, बाह्यव्रतमात्रथी) मोक्ष नथी, परमार्थ मोक्षमार्ग तो आत्माना परिणाम जे दर्शन - ज्ञान - चारित्र ते ज छे. व्यवहार आचारसूत्रमां कह्या अनुसार जे मुनि-श्रावकनां बाह्य व्रतो छे, तेओ व्यवहारथी निश्चयमोक्षमार्गनां साधक छे; ते व्रतोने अहीं छोडाव्यां नथी, परंतु एम कह्युं छे के ते व्रतोनुं पण ममत्व छोडी परमार्थ मोक्षमार्गमां जोडावाथी मोक्ष थाय छे, केवळ भेखमात्रथीव्रतमात्रथी मोक्ष नथी.

हवे आ ज अर्थने द्रढ करती आगळनी गाथानी सूचनारूपे श्लोक कहे छेः

श्लोकार्थः[आत्मनः तत्त्वम् दर्शन - ज्ञान - चारित्र - त्रय - आत्मा] आत्मानुं तत्त्व दर्शन- ज्ञानचारित्रत्रयात्मक छे (अर्थात् आत्मानुं यथार्थ रूप दर्शन, ज्ञान ने चारित्रना त्रिकस्वरूप छे); [मुमुक्षुणा मोक्षमार्गः एकः एव सदा सेव्यः] तेथी मोक्षना इच्छक पुरुषे (आ दर्शनज्ञानचारित्रस्वरूप) मोक्षमार्ग एक ज सदा सेववायोग्य छे. २३९.

हवे आ ज उपदेश गाथा द्वारा करे छेः

तुं स्थाप निजने मोक्षपंथे, ध्या, अनुभव तेहने;
तेमां ज नित्य विहार कर, नहि विहर परद्रव्यो विषे. ४१२.

गाथार्थः(हे भव्य!) [मोक्षपथे] तुं मोक्षमार्गमां [आत्मानं स्थापय] पोताना आत्माने स्थाप, [तं च एव ध्यायस्व] तेनुं ज ध्यान कर, [तं चेतयस्व] तेने ज चेतअनुभव अने [तत्र एव नित्यं विहर] तेमां ज निरंतर विहार कर; [अन्यद्रव्येषु मा विहार्षीः] अन्य द्रव्योमां विहार न कर.

टीकाः(हे भव्य!) पोते अर्थात् पोतानो आत्मा अनादि संसारथी मांडीने पोतानी प्रज्ञाना (बुद्धिना) दोषथी परद्रव्यमांरागद्वेषादिमां निरंतर स्थित रहेलो होवा छतां, पोतानी

५८२