Samaysar-Gujarati (Devanagari transliteration). Parishishtam Kalash: 247.

< Previous Page   Next Page >


Page 592 of 642
PDF/HTML Page 623 of 673

 

समयसार
[ भगवानश्रीकुंदकुंद-
[परिशिष्टम्]
(अनुष्टुभ्)
अत्र स्याद्वादशुद्धयर्थं वस्तुतत्त्वव्यवस्थितिः
उपायोपेयभावश्च मनाग्भूयोऽपि चिन्त्यते ।।२४७।।
[ प रि शि ष्ट ]

(अहीं सुधीमां भगवान कुंदकुंदाचार्यदेवनी ४१५ गाथाओनुं व्याख्यान टीकाकार श्री अमृतचंद्राचार्यदेवे कर्युं अने ते व्याख्यानमां कळशरूपे तथा सूचनिकारूपे २४६ काव्यो कह्यां. हवे टीकाकार आचार्यदेवे विचार्युं केआ शास्त्रमां ज्ञानने प्रधान करीने ज्ञानमात्र आत्मा कहेता आव्या छीए; तेथी कोई तर्क करशे के ‘जैनमत तो स्याद्वाद छे; तो पछी आत्माने ज्ञानमात्र कहेवाथी शुं एकांत आवी जतो नथी? अर्थात् स्याद्वाद साथे विरोध आवतो नथी? वळी एक ज ज्ञानमां उपायतत्त्व अने उपेयतत्त्वए बन्ने कई रीते घटे छे?’ आम तर्क कोईने थशे. माटे आवा तर्कनुं निराकरण करवाने टीकाकार आचार्यदेव हवे परिशिष्टरूपे थोडुं कहे छे. तेमां प्रथम श्लोक कहे छेः)

श्लोकार्थः[अत्र] अहीं [स्याद्वाद - शुद्धि - अर्थं] स्याद्वादनी शुद्धिने अर्थे [वस्तु - तत्त्व -

व्यवस्थितिः] वस्तुतत्त्वनी व्यवस्था [च] अने [उपाय - उपेय - भावः] (एक ज ज्ञानमां उपायपणुं

अने उपेयपणुं कई रीते घटे छे ते बताववा) उपाय - उपेय भाव [मनाक् भूयः अपि] जरा फरीने पण [चिन्त्यते] विचारवामां आवे छे.

भावार्थःवस्तुनुं स्वरूप सामान्यविशेषात्मक अनेक - धर्मस्वरूप होवाथी ते स्याद्वादथी ज साधी शकाय छे. ए रीते स्याद्वादनी शुद्धता (प्रमाणिकता, सत्यता, निर्दोषता, निर्मळता, अद्वितीयता) सिद्ध करवा माटे आ परिशिष्टमां वस्तुनुं स्वरूप विचारवामां आवे छे. (तेमां एम पण बताववामां आवशे के आ शास्त्रमां आत्माने ज्ञानमात्र कह्यो होवा छतां स्याद्वाद साथे विरोध आवतो नथी.) वळी बीजुं, एक ज ज्ञानमां साधकपणुं तथा साध्यपणुं कई रीते बनी शके ते समजाववा ज्ञाननो उपाय - उपेयभाव अर्थात् साधकसाध्यभाव पण आ परिशिष्टमां विचारवामां आवे छे. २४७.

(हवे प्रथम आचार्यदेव वस्तुस्वरूपना विचार द्वारा स्याद्वादने सिद्ध करे छेः)

५९२