स्वसंवेदनसिद्धत्वात्ः तेन प्रसिद्धेन प्रसाध्यमानस्तदविनाभूतानन्तधर्मसमुदयमूर्तिरात्मा । ततो ज्ञानमात्राचलितनिखातया द्रष्टया क्रमाक्रमप्रवृत्तं तदविनाभूतं अनन्तधर्मजातं यद्यावल्लक्ष्यते तत्तावत्समस्तमेवैकः खल्वात्मा । एतदर्थमेवात्रास्य ज्ञानमात्रतया व्यपदेशः । ननु क्रमाक्रमप्रवृत्तानन्तधर्ममयस्यात्मनः कथं ज्ञानमात्रत्वम् ? परस्परव्यतिरिक्तानन्तधर्मसमुदाय- परिणतैकज्ञप्तिमात्रभावरूपेण स्वयमेव भवनात् । अत एवास्य ज्ञानमात्रैकभावान्तःपातिन्योऽनन्ताः
(उत्तरः — ) प्रसिद्धत्व अने *प्रसाध्यमानत्वने लीधे लक्षण अने लक्ष्यनो विभाग करवामां आव्यो छे. ज्ञान प्रसिद्ध छे, कारण के ज्ञानमात्रने स्वसंवेदनथी सिद्धपणुं छे (अर्थात् ज्ञान सर्व प्राणीओने स्वसंवेदनरूप अनुभवमां आवे छे); ते प्रसिद्ध एवा ज्ञान वडे प्रसाध्यमान, तद् - अविनाभूत ( – ज्ञाननी साथे अविनाभावी संबंधवाळा) अनंत धर्मोना समुदायरूप मूर्ति आत्मा छे. (ज्ञान प्रसिद्ध छे; अने ज्ञान साथे जेमनो अविनाभावी संबंध छे एवा अनंत धर्मोना समुदायस्वरूप आत्मा ते ज्ञान वडे प्रसाध्यमान छे.) माटे ज्ञानमात्रमां अचलितपणे स्थापेली द्रष्टि वडे, क्रमरूप अने अक्रमरूप प्रवर्ततो, तद् - अविनाभूत ( – ज्ञाननी साथे अविनाभावी संबंधवाळो) अनंतधर्मसमूह जे कांई जेवडो लक्षित थाय छे, ते सघळोय खरेखर एक आत्मा छे.
आ कारणे ज अहीं आत्मानो ज्ञानमात्रपणे व्यपदेश छे. (प्रश्नः — ) जेमां क्रम अने अक्रमे प्रवर्तता अनंत धर्मो छे एवा आत्माने ज्ञानमात्रपणुं कई रीते छे?
(उत्तरः — ) परस्पर भिन्न एवा अनंत धर्मोना समुदायरूपे परिणत एक ज्ञप्तिमात्र भावरूपे पोते ज होवाथी (अर्थात् परस्पर भिन्न एवा अनंत धर्मोना समुदायरूपे परिणमेली जे एक जाणनक्रिया ते जाणनक्रियामात्र भावरूपे पोते ज होवाथी) आत्माने ज्ञानमात्रपणुं छे. माटे ज तेने ज्ञानमात्र एक भावनी अंतःपातिनी ( – ज्ञानमात्र एक भावनी अंदर पडनारी अर्थात् ज्ञानमात्र एक भावनी अंदर आवी जती – ) अनंत शक्तिओ ऊछळे छे. (आत्माना जेटला धर्मो छे ते बधायने, लक्षणभेदे भेद होवा छतां, प्रदेशभेद नथी; आत्माना एक परिणाममां बधाय धर्मोनुं परिणमन रहेलुं छे. तेथी आत्माना एक ज्ञानमात्र भावनी अंदर अनंत शक्तिओ रहेली छे. माटे ज्ञानमात्र भावमां — ज्ञानमात्र भावस्वरूप आत्मामां — अनंत शक्तिओ ऊछळे छे.) तेमांनी केटलीक शक्तिओ नीचे प्रमाणे छेः — आत्मद्रव्यने कारणभूत एवा चैतन्यमात्र भावनुं धारण जेनुं लक्षण अर्थात् स्वरूप छे एवी जीवत्वशक्ति. (आत्मद्रव्यने
६१०
* प्रसाध्यमान = प्रसिद्ध करवामां आवतुं होय ते. (ज्ञान प्रसिद्ध छे अने आत्मा प्रसाध्यमान छे.)