यो हि नाम फलदानसमर्थतया प्रादुर्भूय भावकत्वेन भवन्तमपि दूरत एव तदनुवृत्तेरात्मनो भाव्यस्य व्यावर्तनेन हठान्मोहं न्यक्कृत्योपरतसमस्तभाव्यभावकसङ्करदोषत्वेनैकत्वे टङ्कोत्कीर्णं विश्वस्याप्यस्योपरि तरता प्रत्यक्षोद्योततया नित्यमेवान्तःप्रकाशमानेनानपायिना स्वतःसिद्धेन परमार्थसता भगवता ज्ञानस्वभावेन द्रव्यान्तरस्वभावभाविभ्यः सर्वेभ्यो भावान्तरेभ्यः परमार्थ- तोऽतिरिक्तमात्मानं सञ्चेतयते स खलु जितमोहो जिन इति द्वितीया निश्चयस्तुतिः ।
एवमेव च मोहपदपरिवर्तनेन रागद्वेषक्रोधमानमायालोभकर्मनोकर्ममनोवचनकाय- सूत्राण्येकादश पञ्चानां श्रोत्रचक्षुर्घ्राणरसनस्पर्शनसूत्राणामिन्द्रियसूत्रेण पृथग्व्याख्या-
gAthArtha — [यः तु] je muni [मोहं] mohane [जित्वा] jItIne [आत्मानम्] potAnA AtmAne [ज्ञानस्वभावाधिकं] gnAnasvabhAv vaDe anyadravyabhAvothI adhik [जानाति] jANe chhe [तं साधुं] te munine [परमार्थविज्ञायकाः] paramArthanA jANanArAo [जितमोहं] jitamoh [ब्रुवन्ति] kahe chhe.
TIkA — mohakarma phaL devAnA sAmarthya vaDe pragaT udayarUp thaIne bhAvakapaNe pragaT thAy chhe topaN tenA anusAre jenI pravRutti chhe evo je potAno AtmA — bhAvya, tene bhedagnAnanA baL vaDe dUrathI ja pAchho vALavAthI e rIte baLapUrvak mohano tiraskAr karIne, samasta bhAvyabhAvak-sankaradoSh dUr thavAthI ekatvamAn TankotkIrNa (nishchal) ane gnAnasvabhAv vaDe anyadravyonA svabhAvothI thatA sarva anyabhAvothI paramArthe judA evA potAnA AtmAne je (muni) anubhave chhe te nishchayathI ‘jitamoh jin’ (jeNe mohane jItyo chhe evo jin) chhe. kevo chhe te gnAnasvabhAv? A samasta lokanA upar tarato, pratyakSha udyotapaNAthI sadAy antarangamAn prakAshamAn, avinAshI, potAthI ja siddha ane paramArthasat evo bhagavAn gnAnasvabhAv chhe.
A rIte bhAvyabhAvak bhAvanA sankaradoShane dUr karI bIjI nishchayastuti chhe. A gAthAsUtramAn ek mohanun ja nAm lIdhun chhe; temAn ‘moh’ padane badalIne tenI jagyAe rAg, dveSh, krodh, mAn, mAyA, lobh, karma, nokarma, man, vachan, kAy mUkIne agiyAr sUtro vyAkhyAnarUp karavAn ane shrotra, chakShu, ghrAN, rasan, sparshan — e pAnchanAn sUtro indriyasUtra dvArA judAn vyAkhyAnarUp karavAn; em soL sUtro judAn judAn vyAkhyAnarUp
70