अमूनि हि धर्माधर्माकाशकालपुद्गलजीवान्तराणि स्वरसविजृम्भितानिवारितप्रसरविश्व- घस्मरप्रचण्डचिन्मात्रशक्तिकवलिततयात्यन्तमन्तर्मग्नानीवात्मनि प्रकाशमानानि टङ्कोत्कीर्णैकज्ञायक- स्वभावत्वेन तत्त्वतोऽन्तस्तत्त्वस्य तदतिरिक्तस्वभावतया तत्त्वतो बहिस्तत्त्वरूपतां परित्यक्तुम- शक्यत्वान्न नाम मम सन्ति । किञ्चैतत्स्वयमेव च नित्यमेवोपयुक्तस्तत्त्वत एवैकमनाकुलमात्मानं कलयन् भगवानात्मैवावबुध्यते यत्किलाहं खल्वेकः ततः संवेद्यसंवेदकभावमात्रोपजातेतरेतर- संवलनेऽपि परिस्फु टस्वदमानस्वभावभेदतया धर्माधर्माकाशकालपुद्गलजीवान्तराणि प्रति
✽gAthArtha — [बुध्यते] em jANe ke [धर्मादिः] ‘A dharma Adi dravyo [मम नास्ति] mArAn kAI paN lAgatAmvaLagatAn nathI, [एकः उपयोगः एव] ek upayog chhe te ja [अहम्] hun chhun’ — [तं] evun je jANavun tene [समयस्य विज्ञायकाः] siddhAntanA athavA svaparanA svarUparUp samayanA jANanArA [धर्मनिर्ममत्वं] dharmadravya pratye nirmamatva [ब्रुवन्ति] kahe chhe.
TIkA — potAnA nijarasathI je pragaT thayel chhe, nivAraN na karI shakAy evo jeno phelAv chhe tathA samasta padArthone grasavAno (gaLI javAno) jeno svabhAv chhe evI prachanD chinmAtrashakti vaDe grAsIbhUt karavAmAn AvyAn hovAthI, jANe atyant antarmagna thaI rahyAn hoy — gnAnamAn tadAkAr thaI DUbI rahyAn hoy evI rIte AtmAmAn prakAshamAn chhe evAn A dharma, adharma, AkAsh, kAL, pudgal, anya jIv — e sarva paradravyo mArAn sambandhI nathI; kAraN ke TankotkIrNa ek gnAyakasvabhAvapaNAthI paramArthe antarangatattva to hun chhun ane te paradravyo mArA svabhAvathI bhinna svabhAvavALAn hovAthI paramArthe bAhyatattvapaNAne chhoDavA asamartha chhe (kem ke potAnA svabhAvano abhAv karI gnAnamAn pesatAn nathI). vaLI ahIn svayamev, (chaitanyamAn) nitya upayukta evo ane paramArthe ek, anAkuL AtmAne anubhavato evo bhagavAn AtmA ja jANe chhe ke — hun pragaT nishchayathI ek ja chhun mATe, gneyagnAyakabhAvamAtrathI Upajelun paradravyo sAthe paraspar maLavun (milan) hovA chhatAn paN, pragaT svAdamAn AvatA svabhAvanA bhedane lIdhe dharma, adharma, AkAsh, kAL, pudgal ane anya jIvo pratye hun nirmam chhun; kAraN ke sadAy potAnA ekapaNAmAn prApta hovAthI samay (AtmapadArtha athavA darek padArtha) evo ne evo ja sthit
80
✽A gAthAno artha Am paN thAy chhe — ‘dharma Adi dravyo mArAn nathI, hun ek chhun’ evun upayog ja jANe, te upayogane samayanA jANanArA dharma pratye nirmam kahe chhe.