नान्यस्यानुपलभ्यमानत्वादिति केचित् । मज्जितावदुभयात्मकत्वादात्मकर्मोभयमेव जीवः कार्त्स्न्यतः कर्मणोऽतिरिक्तत्वेनान्यस्यानुपलभ्यमानत्वादिति केचित् । अर्थक्रियासमर्थः कर्मसंयोग एव जीवः कर्मसंयोगात्खटवाया इवाष्टकाष्ठसंयोगादतिरिक्तत्वेनान्यस्यानुपलभ्यमानत्वादिति केचित् । एवमेवंप्रकारा इतरेऽपि बहुप्रकाराः परमात्मेति व्यपदिशन्ति दुर्मेधसः, किन्तु न ते परमार्थवादिभिः परमार्थवादिन इति निर्दिश्यन्ते ।

कुतः — je karmano anubhav te ja jIv chhe kAraN ke sukh-dukhathI anya judo koI jIv dekhavAmAn Avato nathI. 6. koI kahe chhe ke shikhanDanI jem ubhayarUp maLelAn je AtmA ane karma, te banne maLelAn ja jIv chhe kAraN ke samastapaNe (sampUrNapaNe) karmathI anya judo koI jIv jovAmAn Avato nathI. 7. koI kahe chhe ke arthakriyAmAn (prayojanabhUt kriyAmAn) samartha evo je karmano sanyog te ja jIv chhe kAraN ke jem ATh lAkaDAnA sanyogathI anya judo koI khATalo jovAmAn Avato nathI tem karmanA sanyogathI anya judo koI jIv jovAmAn Avato nathI. (ATh lAkaDAn maLI khATalo thayo tyAre arthakriyAmAn samartha thayo; te rIte ahIn paN jANavun.) 8. A pramANe ATh prakAr to A kahyA ane evA evA anya paN anek prakAranA durbuddhio (anek prakAre) parane AtmA kahe chhe; parantu temane paramArthanA jANanArAo satyArthavAdI kahetA nathI.

bhAvArtha — jIv-ajIv banne anAdithI ekakShetrAvagAhasanyogarUp maLI rahyAn chhe ane anAdithI ja jIvanI pudgalanA sanyogathI anek vikArasahit avasthAo thaI rahI chhe. paramArthadraShTie jotAn, jIv to potAnA chaitanyatva Adi bhAvone chhoDato nathI ane pudgal potAnA mUrtik jaDatva Adine chhoDatun nathI. parantu je paramArthane jANatA nathI teo sanyogathI thayelA bhAvone ja jIv kahe chhe; kAraN ke paramArthe jIvanun svarUp pudgalathI bhinna sarvagnane dekhAy chhe tem ja sarvagnanI paramparAnAn AgamathI jANI shakAy chhe, tethI jemanA matamAn sarvagna nathI teo potAnI buddhithI anek kalpanA karI kahe chhe. temAnthI vedAntI, mImAnsak, sAnkhya, yog, bauddha, naiyAyik, vaisheShik, chArvAk Adi matonA Ashay laI ATh prakAr to pragaT kahyA; ane anya paN potapotAnI buddhithI anek kalpanA karI anek prakAre kahe chhe te kyAn sudhI kahevA?

evun kahenArA satyArthavAdI kem nathI te kahe chhe —

90