kahAnajainashAstramALA ]
जीवाजीवौ स्फु टविघटनं नैव यावत्प्रयातः ।
ज्ञातृद्रव्यं स्वयमतिरसात्तावदुच्चैश्चकाशे ।।४५।।
avivekanA nATakamAn athavA nAchamAn [वर्णादिमान् पुद्गलः एव नटति] varNAdimAn pudgal ja nAche chhe, [न अन्यः] anya koI nahi; (abhed gnAnamAn pudgal ja anek prakAranun dekhAy chhe, jIv to anek prakArano chhe nahi;) [च] ane [अयं जीवः] A jIv to [रागादि-पुद्गल-विकार-विरुद्ध- शुद्ध-चैतन्यधातुमय-मूर्तिः] rAgAdik pudgalavikArothI vilakShaN, shuddha chaitanyadhAtumay mUrti chhe.
bhAvArtha — rAgAdi chiddavikArane ( – chaitanyavikArone) dekhI evo bhram na karavo ke e paN chaitanya ja chhe, kAraN ke chaitanyanI sarva avasthAomAn vyApe to chaitanyanA kahevAy. rAgAdi vikAro to sarva avasthAomAn vyApatA nathI — mokSha-avasthAmAn temano abhAv chhe. vaLI temano anubhav paN AkuLatAmay dukharUp chhe. mATe teo chetan nathI, jaD chhe. chaitanyano anubhav nirAkuL chhe, te ja jIvano svabhAv chhe em jANavun. 44.
have, bhedagnAnanI pravRutti dvArA A gnAtAdravya pote pragaT thAy chhe em kaLashamAn mahimA karI adhikAr pUrNa kare chhe —
shlokArtha — [इत्थं] A pramANe [ज्ञान-क्रकच-कलना-पाटनं] gnAnarUpI karavatano je vAramvAr abhyAs tene [नाटयित्वा] nachAvIne [यावत्] jyAn [जीवाजीवौ] jIv ane ajIv banne [स्फु ट-विघटनं न एव प्रयातः] pragaTapaNe judA na thayA, [ तावत् ] tyAn to [ज्ञातृद्रव्य] gnAtAdravya, [प्रसभ-विकसत्-व्यक्त-चिन्मात्रशक्त्या] atyant vikAsarUp thatI potAnI pragaT chinmAtrashakti vaDe [विश्वं व्याप्य] vishvane vyApIne, [स्वयम्] potAnI meLe ja [ अतिरसात् ] ati vegathI [उच्चैः] ugrapaNe arthAt atyantapaNe [चकाशे] prakAshI nIkaLyun.
bhAvArtha — A kaLashano Ashay be rIte chhe —
upar kahelA gnAnano abhyAs karatAn karatAn jyAn jIv ane ajIv banne spaShTa bhinna samajAyA ke turat ja AtmAno nirvikalpa anubhav thayo — samyagdarshan thayun. (samyagdraShTi AtmA shrutagnAn vaDe vishvanA samasta bhAvone sankShepathI athavA vistArathI jANe chhe ane nishchayathI vishvane pratyakSha jANavAno teno svabhAv chhe; mATe te vishvane jANe chhe em kahyun.) ek Ashay to e pramANe chhe.