samayasAr
[ bhagavAnashrIkundakund-
जीवपुद्गलपरिणामयोरन्योऽन्यनिमित्तमात्रत्वमस्ति तथापि न तयोः कर्तृकर्मभाव इत्याह —
जीवपरिणामहेदुं कम्मत्तं पोग्गला परिणमंति ।
पोग्गलकम्मणिमित्तं तहेव जीवो वि परिणमदि ।।८०।।
ण वि कुव्वदि कम्मगुणे जीवो कम्मं तहेव जीवगुणे ।
अण्णोण्णणिमित्तेण दु परिणामं जाण दोह्णं पि ।।८१।।
एदेण कारणेण दु कत्ता आदा सएण भावेण ।
पोग्गलकम्मकदाणं ण दु कत्ता सव्वभावाणं ।।८२।।
जीवपरिणामहेतुं कर्मत्वं पुद्गलाः परिणमन्ति ।
पुद्गलकर्मनिमित्तं तथैव जीवोऽपि परिणमति ।।८०।।
नापि करोति कर्मगुणान् जीवः कर्म तथैव जीवगुणान् ।
अन्योऽन्यनिमित्तेन तु परिणामं जानीहि द्वयोरपि ।।८१।।
एतेन कारणेन तु कर्ता आत्मा स्वकेन भावेन ।
पुद्गलकर्मकृतानां न तु कर्ता सर्वभावानाम् ।।८२।।
bhAvArtha — bhedagnAn thayA pachhI, jIvane ane pudgalane kartAkarmabhAv chhe evI buddhi rahetI nathI; kAraN ke jyAn sudhI bhedagnAn thatun nathI tyAn sudhI agnAnathI kartAkarmabhAvanI buddhi thAy chhe.
joke jIvanA pariNAmane ane pudgalanA pariNAmane anyonya (paraspar) nimitta- mAtrapaNun chhe topaN temane (bannene) kartAkarmapaNun nathI em have kahe chhe —
jIvabhAvahetu pAmI pudgal karmarUpe pariName;
evI rIte pudgalakaramanimitta jIv paN pariName. 80.
jIv karmaguN karato nathI, nahi jIvaguN karmo kare;
anyonyanA nimittathI pariNAm beu taNA bane. 81.
e kAraNe AtmA Thare kartA khare nij bhAvathI;
pudgalakaramakRut sarva bhAvono kadI kartA nathI. 82.
gAthArtha — [ पुद्गलाः ] pudgalo [ जीवपरिणामहेतुं ] jIvanA pariNAmanA nimittathI
150