kahAnajainashAstramALA ]
तदायतनमेव सा किल निरर्गला व्यापृतिः ।
द्वयं न हि विरुध्यते किमु करोति जानाति च ।।१६६।।
जानात्ययं न खलु तत्किल कर्मरागः ।
र्मिथ्याद्रशः स नियतं स च बन्धहेतुः ।।१६७।।
shlokArtha — [तथापि] tathApi (arthAt lok Adi kAraNothI bandh kahyo nathI ane rAgAdikathI ja bandh kahyo chhe topaN) [ज्ञानिनां निरर्गलं चरितुम् न इष्यते] gnAnIone nirargal ( – maryAdArahit, svachchhandapaNe) pravartavun yogya nathI kahyun, [सा निरर्गला व्यापृतिः किल तद्-आयतनम् एव] kAraN ke te nirargal pravartan kharekhar bandhanun ja ThekANun chhe. [ज्ञानिनां अकाम-कृत-कर्म तत् अकारणम् मतम्] gnAnIone vAnchhA vinA karma (kArya) hoy chhe te bandhanun kAraN kahyun nathI, kem ke [जानाति च करोति] jANe paN chhe ane (karmane ) kare paN chhe — [द्वयं किमु न हि विरुध्यते] e banne kriyA shun virodharUp nathI? (karavun ane jANavun nishchayathI virodharUp ja chhe.)
bhAvArtha — pahelA kAvyamAn lok Adine bandhanAn kAraN na kahyAn tyAn em na samajavun ke bAhyavyavahArapravRuttine bandhanAn kAraNomAn sarvathA ja niShedhI chhe; bAhyavyavahArapravRutti rAgAdi pariNAmane — bandhanA kAraNane — nimittabhUt chhe, te nimittapaNAno ahIn niShedh na samajavo. gnAnIone abuddhipUrvak — vAnchhA vinA — pravRutti thAy chhe tethI bandh kahyo nathI, temane kAI svachchhande pravartavAnun kahyun nathI; kAraN ke maryAdA rahit (ankush vinA) pravartavun te to bandhanun ja ThekANun chhe. jANavAmAn ane karavAmAn to paraspar virodh chhe; gnAtA raheshe to bandh nahi thAy, kartA thashe to avashya bandh thashe. 166.
‘‘je jANe chhe te karato nathI ane je kare chhe te jANato nathI; karavun te to karmano rAg chhe, rAg chhe te agnAn chhe ane agnAn chhe te bandhanun kAraN chhe.’’ AvA arthanun kAvya have kahe chhe —