वीरसूसुतं हिनस्मीत्यध्यवसायो जायते, तथा वन्ध्यासुतस्याश्रयभूतस्यासद्भावेऽपि वन्ध्यासुतं हिनस्मीत्यध्यवसायो जायेत । न च जायते । ततो निराश्रयं नास्त्यध्यवसानमिति नियमः । तत एव चाध्यवसानाश्रयभूतस्य बाह्यवस्तुनोऽत्यन्तप्रतिषेधः, हेतुप्रतिषेधेनैव हेतुमत्प्रतिषेधात् । न च
बन्धहेतुहेतुत्वे सत्यपि बाह्यवस्तु बन्धहेतुः स्यात्, ईर्यासमितिपरिणतयतीन्द्रपदव्यापाद्यमान- वेगापतत्कालचोदितकुलिङ्गवत्, बाह्यवस्तुनो बन्धहेतुहेतोरबन्धहेतुत्वेन बन्धहेतुत्वस्यानैकान्तिक- त्वात् । अतो न बाह्यवस्तु जीवस्यातद्भावो बन्धहेतुः, अध्यवसानमेव तस्य तद्भावो बन्धहेतुः ।
Upajatun hoy to, jem AshrayabhUt evA *vIrajananInA putranA sadbhAvamAn (koIne) evo adhyavasAy Upaje chhe ke ‘hun vIrajananInA putrane haNun chhun’ tem AshrayabhUt evA vandhyAputranA asadbhAvamAn paN (koIne) evo adhyavasAy Upaje ( – Upajavo joIe) ke ‘hun vandhyAputrane (vAnjhaNInA putrane) haNun chhun’. parantu evo adhyavasAy to (koIne) Upajato nathI. (jyAn vandhyAno putra ja nathI tyAn mAravAno adhyavasAy kyAthi Upaje?) mATe evo niyam chhe ke (bAhyavasturUp) Ashray vinA adhyavasAn hotun nathI. ane tethI ja adhyavasAnane AshrayabhUt evI je bAhyavastu teno atyant pratiShedh chhe, kem ke kAraNanA pratiShedhathI ja kAryano pratiShedh thAy chhe. (bAhyavastu adhyavasAnanun kAraN chhe tethI tenA pratiShedhathI adhyavasAnano pratiShedh thAy chhe). parantu, joke bAhyavastu bandhanA kAraNanun (arthAt
(bAhyavastu) bandhanun kAraN nathI; kem ke iryAsamitimAn pariNamelA munIndranA pag vaDe haNAi jatA evA koI jhaDapathI AvI paDatA kALaprerit UDatA jIvaDAnI mAphak, bAhyavastu — ke je bandhanA kAraNanun kAraN chhe te — bandhanun kAraN nahi thatI hovAthI, bAhyavastune bandhanun kAraNapaNun mAnavAmAn anaikAntik hetvAbhAsapaNun chhe — vyabhichAr Ave chhe. (Am nishchayathI bAhyavastune bandhanun kAraNapaNun nirbAdh rIte siddha thatun nathI.) mATe bAhyavastu ke je jIvane atadbhAvarUp chhe te bandhanun kAraN nathI; adhyavasAn ke je jIvane tadbhAvarUp chhe te ja bandhanun kAraN chhe.
bhAvArtha — bandhanun kAraN nishchayathI adhyavasAn ja chhe; ane je bAhyavastuo chhe te adhyavasAnanun Alamban chhe — temane AlambIne adhyavasAn Upaje chhe, tethI temane adhyavasAnanun kAraN kahevAmAn Ave chhe. bAhyavastu vinA nirAshrayapaNe adhyavasAn UpajatAn nathI tethI bAhyavastuono tyAg karAvavAmAn Ave chhe. jo bandhanun kAraN bAhyavastu kahevAmAn Ave to temAn vyabhichAr Ave chhe. (kAraN hovA chhatAn koI sthaLe kArya dekhAy ane koI sthaLe kArya na dekhAy tene vyabhichAr kahe chhe ane evA kAraNane vyabhichArI — anaikAntik — kAraNAbhAs kahe chhe.)
394
* vIrajananI = shUravIrane janma ApanArI; shUravIranI mAtA.