आत्मात्मना रागादीनामकारक एव, अप्रतिक्रमणाप्रत्याख्यानयोर्द्वैविध्योपदेशान्यथानुपपत्तेः । यः खलु अप्रतिक्रमणाप्रत्याख्यानयोर्द्रव्यभावभेदेन द्विविधोपदेशः स, द्रव्यभावयोर्निमित्त- नैमित्तिकभावं प्रथयन्, अकर्तृत्वमात्मनो ज्ञापयति । तत एतत् स्थितं — परद्रव्यं निमित्तं, नैमित्तिका आत्मनो रागादिभावाः । यद्येवं नेष्येत तदा द्रव्याप्रतिक्रमणाप्रत्याख्यानयोः कर्तृत्वनिमित्तत्वोपदेशोऽनर्थक एव स्यात्, तदनर्थकत्वे त्वेकस्यैवात्मनो रागादिभावनिमित्तत्वापत्तौ नित्यकर्तृत्वानुषङ्गान्मोक्षाभावः प्रसजेच्च । ततः परद्रव्यमेवात्मनो रागादिभावनिमित्तमस्तु । तथा सति तु रागादीनामकारक एवात्मा । तथापि यावन्निमित्तभूतं द्रव्यं न प्रतिक्रामति न प्रत्याचष्टे च तावन्नैमित्तिकभूतं भावं न प्रतिक्रामति न प्रत्याचष्टे च, यावत्तु भावं न प्रतिक्रामति न प्रत्याचष्टे
[यावत्] jyAn sudhI [आत्मा] AtmA [द्रव्यभावयोः] dravyanun ane bhAvanun [अप्रतिक्रमणम् च अप्रत्याख्यानं] apratikramaN tathA apratyAkhyAn [करोति] kare chhe [तावत्] tyAn sudhI [सः] te [कर्ता भवति] kartA thAy chhe [ज्ञातव्यः] em jANavun.
TIkA — AtmA potAthI rAgAdikano akArak ja chhe; kAraN ke, jo em na hoy to (arthAt jo AtmA potAthI ja rAgAdibhAvono kArak hoy to) apratikramaN ane apratyAkhyAnanA dvividhapaNAno upadesh banI shake nahi. apratikramaN ane apratyAkhyAnano je kharekhar dravya ane bhAvanA bhede dvividh (be prakArano) upadesh chhe te, dravya ane bhAvanA nimitta-naimittikapaNAne jAher karato thako, AtmAnA akartApaNAne ja jaNAve chhe. mATe em nakkI thayun ke paradravya nimitta chhe ane AtmAnA rAgAdibhAvo naimittik chhe. jo em na mAnavAmAn Ave to dravya-apratikramaN ane dravya-apratyAkhyAnano kartApaNAnAn nimitta tarIkeno upadesh nirarthak ja thAy, ane te nirarthak thatAn ek ja AtmAne rAgAdibhAvonun nimittapaNun AvI paDatAn nityakartApaNAno prasang AvavAthI mokShano abhAv Thare. mATe paradravya ja AtmAne rAgAdibhAvonun nimitta ho. ane em hotAn, AtmA rAgAdikano akArak ja chhe em siddha thayun. (A rIte joke AtmA rAgAdikano akArak ja chhe) topaN jyAn sudhI te nimittabhUt dravyane ( – paradravyane) pratikramato nathI tathA pachakhato nathI (arthAt
dravyanun pratikramaN tathA pachakhAN karato nathI) tyAn sudhI naimittikabhUt bhAvane ( – rAgAdibhAvane) pratikramato nathI tathA pachakhato nathI, ane jyAn sudhI bhAvane pratikramato nathI tathA pachakhato nathI tyAn sudhI kartA ja chhe; jyAre nimittabhUt dravyane pratikrame chhe tathA pachakhe chhe tyAre ja
418