kahAnajainashAstramALA ]
च तावत्कर्तैव स्यात् । यदैव निमित्तभूतं द्रव्यं प्रतिक्रामति प्रत्याचष्टे च तदैव नैमित्तिकभूतं भावं प्रतिक्रामति प्रत्याचष्टे च, यदा तु भावं प्रतिक्रामति प्रत्याचष्टे च तदा साक्षादकर्तैव स्यात् ।
naimittikabhUt bhAvane pratikrame chhe tathA pachakhe chhe, ane jyAre bhAvane pratikrame chhe tathA pachakhe chhe tyAre sAkShAt akartA ja chhe.
bhAvArtha — atIt kALamAn je paradravyonun grahaN karyun hatun temane vartamAnamAn sArAn jANavA, temanA sanskAr rahevA, temanA pratye mamatva rahevun, te dravya-apratikramaN chhe ane te paradravyonA nimitte je rAgAdibhAvo thayA hatA temane vartamAnamAn bhalA jANavA, temanA sanskAr rahevA, temanA pratye mamatva rahevun, te bhAv-apratikramaN chhe. tevI rIte AgAmI kAL sambandhI paradravyonI vAnchhA rAkhavI, mamatva rAkhavun, te dravya-apratyAkhyAn chhe ane te paradravyonA nimitte AgAmI kALamAn thanArA je rAgAdibhAvo temanI vAnchhA rAkhavI, mamatva rAkhavun, te bhAv -apratyAkhyAn chhe. Am dravya-apratikramaN ne bhAv-apratikramaN tathA dravya-apratyAkhyAn ne bhAv-apratyAkhyAn — evo je apratikramaN ane apratyAkhyAnano be prakArano upadesh chhe te dravya-bhAvanA nimitta-naimittikabhAvane jaNAve chhe. mATe em Tharyun ke paradravya to nimitta chhe ane rAgAdibhAvo naimittik chhe. A rIte AtmA rAgAdibhAvone svayamev nahi karato hovAthI te rAgAdibhAvono akartA ja chhe em siddha thayun. A pramANe joke A AtmA rAgAdikabhAvono akartA ja chhe topaN jyAn sudhI tene nimittabhUt paradravyanAn apratikramaN-apratyAkhyAn chhe tyAn sudhI tene rAgAdibhAvonAn apratikramaN-apratyAkhyAn chhe, ane jyAn sudhI rAgAdibhAvonAn apratikramaN-apratyAkhyAn chhe tyAn sudhI te rAgAdibhAvono kartA ja chhe; jyAre te nimittabhUt paradravyanAn pratikramaN-pratyAkhyAn kare tyAre tene naimittik rAgAdibhAvonAn paN pratikramaN -pratyAkhyAn thaI jAy chhe, ane jyAre rAgAdibhAvonAn pratikramaN-pratyAkhyAn thaI jAy chhe tyAre te sAkShAt akartA ja chhe.
have dravya ane bhAvanA nimitta-naimittikapaNAnun udAharaN kahe chhe —