भिन्नकरणासम्भवात्, भगवती प्रज्ञैव छेदनात्मकं करणम् । तया हि तौ छिन्नौ नानात्वम-
वश्यमेवापद्येते; ततः प्रज्ञयैवात्मबन्धयोर्द्विधाकरणम् । ननु कथमात्मबन्धौ चेत्यचेतकभावेनात्यन्त-
प्रत्यासत्तेरेकीभूतौ भेदविज्ञानाभावादेकचेतकवद्वयवह्रियमाणौ प्रज्ञया छेत्तुं शक्येते ? नियतस्व- लक्षणसूक्ष्मान्तःसन्धिसावधाननिपातनादिति बुध्येमहि । आत्मनो हि समस्तशेषद्रव्यासाधारणत्वा- च्चैतन्यं स्वलक्षणम् । तत्तु प्रवर्तमानं यद्यदभिव्याप्य प्रवर्तते निवर्तमानं च यद्यदुपादाय निवर्तते
तत्तत्समस्तमपि सहप्रवृत्तं क्रमप्रवृत्तं वा पर्यायजातमात्मेति लक्षणीयः, तदेकलक्षणलक्ष्यत्वात्; समस्तसहक्रमप्रवृत्तानन्तपर्यायाविनाभावित्वाच्चैतन्यस्य चिन्मात्र एवात्मा निश्चेतव्यः, इति यावत् ।
hovAthI bhagavatI pragnA ja ( – gnAnasvarUp buddhi ja) chhedanAtmak ( – chhedananA svabhAvavALun) karaN chhe. te pragnA vaDe temane chhedavAmAn AvatAn teo nAnApaNAne avashya pAme chhe; mATe pragnA vaDe ja AtmA ane bandhanun dvidhA karavun chhe (arthAt pragnArUpI karaN vaDe ja AtmA ne bandh judA karAy chhe).
(ahIn prashna thAy chhe ke – ) AtmA ane bandh ke jeo *chetyachetakabhAv vaDe atyant nikaTatAne lIdhe ek ( – ek jevA – ) thaI rahyA chhe, ane bhedavignAnanA abhAvane lIdhe, jANe teo ek chetak ja hoy em jemano vyavahAr karavAmAn Ave chhe (arthAt jemane ek AtmA tarIke ja vyavahAramAn gaNavAmAn Ave chhe) teo pragnA vaDe kharekhar kaI rIte chhedI shakAy?
(tenun samAdhAn AchAryadev kare chhe — ) AtmA ane bandhanAn niyat svalakShaNonI sUkShma antasandhimAn (antaranganI sandhimAn) pragnAchhINIne sAvadhAn thaIne paTakavAthI ( – nAkhavAthI, mAravAthI) temane chhedI shakAy chhe arthAt judA karI shakAy chhe em ame jANIe chhIe.
AtmAnun svalakShaN chaitanya chhe, kAraN ke te samasta sheSh dravyothI asAdhAraN chhe (arthAt anya dravyomAn te nathI). te (chaitanya) pravartatun thakun je je paryAyane vyApIne pravarte chhe ane nivartatun thakun je je paryAyane grahaN karIne nivarte chhe te te samasta sahavartI ke kramavartI paryAyo AtmA chhe em lakShit karavun — lakShaNathI oLakhavun (arthAt je je guNaparyAyomAn chaitanyalakShaN vyApe chhe te te samasta guNaparyAyo AtmA chhe em jANavun) kAraN ke AtmA te ja ek lakShaNathI lakShya chhe (arthAt chaitanyalakShaNathI ja oLakhAy chhe). vaLI samasta sahavartI ane kramavartI anant paryAyo sAthe chaitanyanun avinAbhAvIpaNun hovAthI chinmAtra ja AtmA chhe em nishchay karavo. ATalun AtmAnA svalakShaN viShe.
430
* AtmA chetak chhe ane bandh chetya chhe; agnAnadashAmAn teo ekarUp anubhavAy chhe.