यथाग्निरिन्धनमस्तीन्धनमग्निरस्त्यग्नेरिन्धनमस्तीन्धनस्याग्निरस्ति, अग्नेरिन्धनं पूर्वमासीदि- न्धनस्याग्निः पूर्वमासीत्, अग्नेरिन्धनं पुनर्भविष्यतीन्धनस्याग्निः पुनर्भविष्यतीतीन्धन एवा- सद्भूताग्निविकल्पत्वेनाप्रतिबुद्धः कश्चिल्लक्ष्येत, तथाहमेतदस्म्येतदहमस्ति ममैतदस्त्येतस्याहमस्मि, ममैतत्पूर्वमासीदेतस्याहं पूर्वमासं, ममैतत्पुनर्भविष्यत्येतस्याहं पुनर्भविष्यामीति परद्रव्य एवासद्भूतात्मविकल्पत्वेनाप्रतिबुद्धो लक्ष्येतात्मा ।
नाग्निरिन्धनमस्ति नेन्धनमग्निरस्त्यग्निरग्निरस्तीन्धनमिन्धनमस्ति नाग्नेरिन्धनमस्ति
नेन्धनस्याग्निरस्त्यग्नेरग्निरस्तीन्धनस्येन्धनमस्ति, नाग्नेरिन्धनं पूर्वमासीन्नेन्धनस्याग्निः पूर्वमासी- दग्नेरग्निः पूर्वमासीदिन्धनस्येन्धनं पूर्वमासीत्, नाग्नेरिन्धनं पुनर्भविष्यति नेन्धनस्याग्निः पुनर्भविष्यत्यग्नेरग्निः पुनर्भविष्यतीन्धनस्येन्धनं पुनर्भविष्यतीति कस्यचिदग्नावेव सद्भूताग्नि- विकल्पवन्नाहमेतदस्मि नैतदहमस्त्यहमहमस्म्येतदेतदस्ति, न ममैतदस्ति नैतस्याहमस्मि ममाहम- तु असद्भूतम्] Avo jUTho [आत्मविकल्पं] Atmavikalpa [करोति] kare chhe te [सम्मूढः] mUDh chhe,
mohI chhe, agnAnI chhe; [तु] ane je puruSh [भूतार्थं] paramArtha vastusvarUpane [जानन्] jANato thako [तम्] evo jUTho vikalpa [न करोति] nathI karato te [असम्मूढः] mUDh nathI, gnAnI chhe.
TIkA — (draShTAntathI samajAve chhe) jem koI puruSh indhan ane agnine maLelAn dekhI evo jUTho vikalpa kare ke ‘‘agni chhe te indhan chhe, indhan chhe te agni chhe; agninun indhan chhe, indhanano agni chhe; agninun indhan pahelAn hatun, indhanano agni pahelAn hato; agninun indhan bhaviShyamAn thashe, indhanano agni bhaviShyamAn thashe’’; — Avo indhanamAn ja agnino vikalpa kare te jUTho chhe, tenAthI apratibuddha koI oLakhAy chhe, tevI rIte koI AtmA paradravyamAn ja asatyArtha Atmavikalpa (AtmAno vikalpa) kare ke ‘‘hun A paradravya chhun, A paradravya mujasvarUp chhe; mArun A paradravya chhe, A paradravyano hun chhun; mArun A pahelAn hatun, hun Ano pahelAn hato; mArun A bhaviShyamAn thashe, hun Ano bhaviShyamAn thaIsh’’; — AvA jUThA vikalpathI apratibuddha oLakhAy chhe.
vaLI agni chhe te indhan nathI, indhan chhe te agni nathI, — agni chhe te agni ja chhe, indhan chhe te indhan ja chhe; agninun indhan nathI, indhanano agni nathI, — agnino ja agni chhe, indhananun indhan chhe; agninun indhan pahelAn hatun nahi, indhanano agni pahelAn hato nahi, — agnino agni pahelAn hato, indhananun indhan pahelAn hatun; agninun indhan bhaviShyamAn thashe nahi, indhanano agni bhaviShyamAn thashe nahi, — agnino agni ja bhaviShyamAn thashe, indhananun indhan ja bhaviShyamAn thashe; — A pramANe jem koIne agnimAn ja satyArtha agnino vikalpa thAy te
56