निश्चयतः कर्मकरणयोरभिन्नत्वात् यद्येन क्रियते तत्तदेवेति कृत्वा, यथा कनकपत्रं कनकेन क्रियमाणं कनकमेव, न त्वन्यत्, तथा जीवस्थानानि बादरसूक्ष्मैकेन्द्रियद्वित्रिचतुःपञ्चेन्द्रिय- पर्याप्तापर्याप्ताभिधानाभिः पुद्गलमयीभिः नामकर्मप्रकृतिभिः क्रियमाणानि पुद्गल एव, न तु जीवः । नामकर्मप्रकृतीनां पुद्गलमयत्वं चागमप्रसिद्धं दृश्यमानशरीरादिमूर्तकार्यानुमेयं च । एवं गन्धरसस्पर्शरूपशरीरसंस्थानसंहननान्यपि पुद्गलमयनामकर्मप्रकृतिनिर्वृत्तत्वे सति तदव्यतिरेका- ज्जीवस्थानैरेवोक्तानि । ततो न वर्णादयो जीव इति निश्चयसिद्धान्तः ।
तदेव तत्स्यान्न कथञ्चनान्यत् ।
chaturindriy, [पञ्चेन्द्रियाणि] pañchendriy, [बादरपर्याप्तेतराः] bādar, sūkṣhma, paryāpta ane aparyāpta [जीवाः] jīv — e [नामकर्मणः] nāmakarmanī [प्रकृतयः] prakr̥itio chhe; [एताभिः च] ā [प्रकृतिभिः] prakr̥itio [पुद्गलमयीभिः ताभिः] ke jeo pudgalamay tarīke prasiddha chhe temanā vaḍe [करणभूताभिः] karaṇasvarūp thaīne [निर्वृत्तानि] rachāyelān [जीवस्थानानि] je jīvasthāno (jīvasamās) chhe teo [जीवः] jīv [कथं] kem [भण्यते] kahevāy?
ṭīkāḥ — nishchayanaye karma ane karaṇanun abhinnapaṇun hovāthī, je jenā vaḍe karāy chhe (-thāy chhe) te te ja chhe — em samajīne (nishchay karīne), jem suvarṇanun pānun suvarṇa vaḍe karātun ( – thatun) hovāthī suvarṇa ja chhe, bījun kāī nathī, tem jīvasthāno bādar, sūkṣhma, ekendriy, dvīndriy, trīndriy, chaturindriy, pañchendriy, paryāpta ane aparyāpta nāmanī pudgalamayī nāmakarmanī prakr̥itio vaḍe karātān ( – thatān) hovāthī pudgal ja chhe, jīv nathī. ane nāmakarmanī prakr̥itionun pudgalamayapaṇun to āgamathī prasiddha chhe tathā anumānathī paṇ jāṇī shakāy chhe kāraṇ ke pratyakṣha dekhavāmān āvatā sharīr ādi je mūrtik bhāvo chhe te karmaprakr̥itionān kārya hovāthī karmaprakr̥itio pudgalamay chhe em anumān thaī shake chhe.
evī rīte gandh, ras, sparsha, rūp, sharīr, sansthān ane sanhanan — teo paṇ pudgalamay nāmakarmanī prakr̥itio vaḍe rachāyān (-banyān) hovāthī pudgalathī abhinna chhe; tethī, mātra jīvasthānone pudgalamay kahetān, ā badhān paṇ pudgalamay kahyān samajavān.
māṭe varṇādik jīv nathī em nishchayanayano siddhānt chhe. ahīn ā arthanun kaḷasharūp kāvya kahe chheḥ —
shlokārthaḥ — [येन] je vastuthī [अत्र यद् किञ्चित् निर्वर्त्यते] je bhāv bane, [ तत् ] te bhāv [तद् एव स्यात्] te vastu ja chhe [कथञ्चन] koī rīte [अन्यत् न] anya vastu nathī;
120