kahānajainashāstramāḷā ]
जीवाजीवौ स्फु टविघटनं नैव यावत्प्रयातः ।
ज्ञातृद्रव्यं स्वयमतिरसात्तावदुच्चैश्चकाशे ।।४५।।
avivekanā nāṭakamān athavā nāchamān [वर्णादिमान् पुद्गलः एव नटति] varṇādimān pudgal ja nāche chhe, [न अन्यः] anya koī nahi; (abhed gnānamān pudgal ja anek prakāranun dekhāy chhe, jīv to anek prakārano chhe nahi;) [च] ane [अयं जीवः] ā jīv to [रागादि-पुद्गल-विकार-विरुद्ध- शुद्ध-चैतन्यधातुमय-मूर्तिः] rāgādik pudgalavikārothī vilakṣhaṇ, shuddha chaitanyadhātumay mūrti chhe.
bhāvārthaḥ — rāgādi chiddavikārane ( – chaitanyavikārone) dekhī evo bhram na karavo ke e paṇ chaitanya ja chhe, kāraṇ ke chaitanyanī sarva avasthāomān vyāpe to chaitanyanā kahevāy. rāgādi vikāro to sarva avasthāomān vyāpatā nathī — mokṣha-avasthāmān temano abhāv chhe. vaḷī temano anubhav paṇ ākuḷatāmay duḥkharūp chhe. māṭe teo chetan nathī, jaḍ chhe. chaitanyano anubhav nirākuḷ chhe, te ja jīvano svabhāv chhe em jāṇavun. 44.
have, bhedagnānanī pravr̥utti dvārā ā gnātādravya pote pragaṭ thāy chhe em kaḷashamān mahimā karī adhikār pūrṇa kare chheḥ —
shlokārthaḥ — [इत्थं] ā pramāṇe [ज्ञान-क्रकच-कलना-पाटनं] gnānarūpī karavatano je vāramvār abhyās tene [नाटयित्वा] nachāvīne [यावत्] jyān [जीवाजीवौ] jīv ane ajīv banne [स्फु ट-विघटनं न एव प्रयातः] pragaṭapaṇe judā na thayā, [ तावत् ] tyān to [ज्ञातृद्रव्य] gnātādravya, [प्रसभ-विकसत्-व्यक्त-चिन्मात्रशक्त्या] atyant vikāsarūp thatī potānī pragaṭ chinmātrashakti vaḍe [विश्वं व्याप्य] vishvane vyāpīne, [स्वयम्] potānī meḷe ja [ अतिरसात् ] ati vegathī [उच्चैः] ugrapaṇe arthāt atyantapaṇe [चकाशे] prakāshī nīkaḷyun.
bhāvārthaḥ — ā kaḷashano āshay be rīte chheḥ —
upar kahelā gnānano abhyās karatān karatān jyān jīv ane ajīv banne spaṣhṭa bhinna samajāyā ke turat ja ātmāno nirvikalpa anubhav thayo — samyagdarshan thayun. (samyagdraṣhṭi ātmā shrutagnān vaḍe vishvanā samasta bhāvone saṅkṣhepathī athavā vistārathī jāṇe chhe ane nishchayathī vishvane pratyakṣha jāṇavāno teno svabhāv chhe; māṭe te vishvane jāṇe chhe em kahyun.) ek āshay to e pramāṇe chhe.