kahānajainashāstramāḷā ]
भूत्वादिमध्यान्तेषु व्याप्य तमेव गृह्णाति तथैव परिणमति तथैवोत्पद्यते च; ततः प्राप्यं विकार्यं निर्वर्त्यं च व्याप्यलक्षणं परद्रव्यपरिणामं कर्माकुर्वाणस्य जीवपरिणामं स्वपरिणामं स्वपरिणामफलं चाजानतः पुद्गलद्रव्यस्य जीवेन सह न कर्तृकर्मभावः ।
व्याप्तृव्याप्यत्वमन्तः कलयितुमसहौ नित्यमत्यन्तभेदात् ।
विज्ञानार्चिश्चकास्ति क्रकचवददयं भेदमुत्पाद्य सद्यः ।।५०।।
nathī ane te-rūpe ūpajatun nathī; parantu prāpya, vikārya ane nirvartya evun je vyāpyalakṣhaṇavāḷun potānā svabhāvarūp karma (kartānun kārya), tenāmān (te pudgaladravya) pote antarvyāpak thaīne, ādi-madhya-antamān vyāpīne, tene ja grahe chhe, te-rūpe ja pariṇame chhe ane te-rūpe ja ūpaje chhe; māṭe jīvanā pariṇāmane, potānā pariṇāmane ane potānā pariṇāmanā phaḷane nahi jāṇatun evun pudgaladravya prāpya, vikārya ane nirvartya evun je vyāpyalakṣhaṇavāḷun paradravyapariṇāmasvarūp karma, tene nahi karatun hovāthī, te pudgaladravyane jīv sāthe kartākarmabhāv nathī.
bhāvārthaḥ — koī em jāṇe ke pudgal ke je jaḍ chhe ane koīne jāṇatun nathī tene jīvanī sāthe kartākarmapaṇun hashe. parantu em paṇ nathī. pudgaladravya jīvane utpanna karī shakatun nathī, pariṇamāvī shakatun nathī tem ja grahī shakatun nathī tethī tene jīv sāthe kartākarmapaṇun nathī. paramārthe koī paṇ dravyane koī anya dravyanī sāthe kartākarmabhāv nathī.
have ā ja arthanun kaḷasharūp kāvya kahe chheḥ —
shlokārthaḥ — [ ज्ञानी ] gnānī to [ इमां स्वपरपरिणति ] potānī ane paranī pariṇatine [ जानन् अपि ] jāṇato pravarte chhe [ च ] ane [ पुद्गलः अपि अजानन् ] pudgaladravya potānī ane paranī pariṇatine nahi jāṇatun pravarte chhe; [ नित्यम् अत्यन्त-भेदात् ] ām temanāmān sadā atyant bhed hovāthī (banne bhinna dravyo hovāthī), [ अन्तः ] te banne paraspar antaraṅgamān [ व्याप्तृव्याप्यत्वम् ] vyāpyavyāpakabhāvane [ कलयितुम् असहौ ] pāmavā asamartha chhe. [ अनयोः कर्तृकर्मभ्रममतिः ] jīv-pudgalane kartākarmapaṇun chhe evī bhramabuddhi [ अज्ञानात् ] agnānane līdhe [ तावत् भाति ] tyān sudhī bhāse chhe ( – thāy chhe) ke [ यावत् ] jyān sudhī [ विज्ञानार्चिः ] (bhedagnān karanārī) vignānajyoti [ क्रकचवत् अदयं ] karavatanī jem nirday rīte (ugra rīte) [ सद्यः भेदम् उत्पाद्य ] jīv-pudgalano tatkāḷ bhed upajāvīne [ न चकास्ति ] prakāshit thatī nathī.