bhāvārthaḥ — ātmā potānā ja pariṇāmane karato pratibhāso; pudgalanā pariṇāmane karato to kadī na pratibhāso. ātmānī ane pudgalanī — bannenī kriyā ek ātmā ja kare chhe em mānanārā mithyādraṣhṭi chhe. jaḍ-chetananī ek kriyā hoy to sarva dravyo palaṭī javāthī sarvano lop thaī jāy — e moṭo doṣh ūpaje.
have ā ja arthanā samarthananun kaḷasharūp kāvya kahe chheḥ —
shlokārthaḥ — [ यः परिणमति स कर्ता ] je pariṇame chhe te kartā chhe, [ यः परिणामः भवेत् तत् कर्म ] (pariṇamanāranā) je pariṇām chhe te karma chhe [ तु ] ane [ या परिणतिः सा क्रिया ] je pariṇati chhe te kriyā chhe; [ त्रयम् अपि ] e traṇey, [ वस्तुतया भिन्नं न ] vastupaṇe bhinna nathī.
bhāvārthaḥ — dravyadraṣhṭie pariṇām ane pariṇāmīno abhed chhe ane paryāyadraṣhṭie bhed chhe. bhedadraṣhṭithī to kartā, karma ane kriyā traṇ kahevāmān āve chhe paṇ ahīn abhedadraṣhṭithī paramārtha kahyo chhe ke kartā, karma ane kriyā — traṇey ek dravyanī abhinna avasthāo chhe, pradeshabhedarūp judī vastuo nathī. 51.
pharī paṇ kahe chhe keḥ —
shlokārthaḥ — [ एकः परिणमति सदा ] vastu ek ja sadā pariṇame chhe, [ एकस्य सदा परिणामः जायते ] ekanā ja sadā pariṇām thāy chhe (arthāt ek avasthāthī anya avasthā ekanī ja thāy chhe) ane [ एकस्य परिणतिः स्यात् ] ekanī ja pariṇati – kriyā thāy chhe; [ यतः ] kāraṇ ke [ अनेकम् अपि एकम् एव ] anekarūp thavā chhatān ek ja vastu chhe, bhed nathī.
bhāvārthaḥ — ek vastunā anek paryāyo thāy chhe; temane pariṇām paṇ kahevāy chhe ane avasthā paṇ kahevāy chhe. teo sañgnā, saṅkhyā, lakṣhaṇ, prayojanādikathī judā judā pratibhāse chhe topaṇ ek vastu ja chhe, judā nathī; evo ja bhedābhedasvarūp vastuno svabhāv chhe. 52.
158