रूपेणाज्ञानात्मना परिणममानो ज्ञानस्याज्ञानत्वं प्रकटीकुर्वन्स्वयमज्ञानमयीभूत ‘एषोऽहं रज्ये’ इत्यादिविधिना रागादेः कर्मणः कर्ता प्रतिभाति ।
anubhav ātmāthī abhinnapaṇāne līdhe pudgalathī sadāy atyant bhinna chhe. jyāre agnānane līdhe ātmā te rāg-dveṣh-sukh-duḥkhādino ane tenā anubhavano paraspar visheṣh na jāṇato hoy tyāre ekapaṇānā adhyāsane līdhe, shīt-uṣhṇanī māphak (arthāt jem shīt-uṣhṇarūpe ātmā vaḍe pariṇamavun ashakya chhe tem), jemanā rūpe ātmā vaḍe pariṇamavun ashakya chhe evān rāgadveṣhasukhaduḥkhādirūpe agnānātmā vaḍe pariṇamato thako (arthāt pariṇamyo hovānun mānato thako), gnānanun agnānatva pragaṭ karato, pote agnānamay thayo thako, ‘ā hun rāgī chhun (arthāt ā hun rāg karun chhun)’ ityādi vidhithī rāgādi karmano kartā pratibhāse chhe.
bhāvārthaḥ — rāgadveṣhasukhaduḥkhādi avasthā pudgalakarmanā udayano svād chhe; tethī te, shīt-uṣhṇapaṇānī māphak, pudgalakarmathī abhinna chhe ane ātmāthī atyant bhinna chhe. agnānane līdhe ātmāne tenun bhedagnān nahi hovāthī te em jāṇe chhe ke ā svād māro ja chhe; kāraṇ ke gnānanī svachchhatāne līdhe rāgadveṣhādino svād, shītauṣhṇapaṇānī māphak, gnānamān pratibimbit thatān, jāṇe ke gnān ja rāgadveṣh thaī gayun hoy evun agnānīne bhāse chhe. tethī te em māne chhe ke ‘hun rāgī chhun, hun dveṣhī chhun, hun krodhī chhun, hun mānī chhun’ ityādi. ā rīte agnānī jīv rāgadveṣhādino kartā thāy chhe.
gnānathī karma utpanna thatun nathī em have kahe chheḥ —
gāthārthaḥ — [ परम् ] je parane [ आत्मानम् ] potārūp [ अकुर्वन् ] karato nathī [ च ] ane
168