जीवान्तरमहमित्यात्मनो विकल्पमुत्पादयति; ततोऽयमात्मा धर्मोऽहमधर्मोऽहमाकाशमहं कालोऽहं पुद्गलोऽहं जीवान्तरमहमिति भ्रान्त्या सोपाधिना चैतन्यपरिणामेन परिणमन् तस्य सोपाधिचैतन्य- परिणामरूपस्यात्मभावस्य कर्ता स्यात् ।
यत्किल क्रोधोऽहमित्यादिवद्धर्मोऽहमित्यादिवच्च परद्रव्याण्यात्मीकरोत्यात्मानमपि परद्रव्यी- ākāsh chhun, hun kāḷ chhun, hun pudgal chhun, hun anya jīv chhun’ evo potāno vikalpa utpanna kare chhe; tethī, ‘hun dharma chhun, hun adharma chhun, hun ākāsh chhun, hun kāḷ chhun, hun pudgal chhun, hun anya jīv chhun’ evī bhrāntine līdhe je sopādhik (upādhi sahit) chhe evā chaitanyapariṇāme pariṇamato thako ā ātmā te sopādhik chaitanyapariṇāmarūp potānā bhāvano kartā thāy chhe.
bhāvārthaḥ — dharmādinā vikalpa vakhate je, pote shuddha chaitanyamātra hovānun bhān nahi rākhatān, dharmādinā vikalpamān ekākār thaī jāy chhe te potāne dharmādidravyarūp māne chhe.
ā pramāṇe, agnānarūp chaitanyapariṇām potāne dharmādidravyarūp māne chhe tethī agnānī jīv te agnānarūp sopādhik chaitanyapariṇāmano kartā thāy chhe ane te agnānarūp bhāv tenun karma thāy chhe.
‘tethī kartāpaṇānun mūḷ agnān ṭharyun’ em have kahe chheḥ —
gāthārthaḥ — [ एवं तु ] ā rīte [ मन्दबुद्धिः ] mandabuddhi arthāt agnānī [ अज्ञानभावेन ] agnānabhāvathī [ पराणि द्रव्याणि ] par dravyone [ आत्मानं ] potārūp [ करोति ] kare chhe [ अपि च ] ane [ आत्मानम् ] potāne [ परं ] par [ करोति ] kare chhe.
ṭīkāḥ — kharekhar e rīte, ‘hun krodh chhun’ ityādinī jem ane ‘hun dharmadravya chhun’ ityādinī jem ātmā paradravyone potārūp kare chhe ane potāne paṇ paradravyarūp kare chhe;
172