यदि जीवस्य तन्निमित्तभूतविपच्यमानपुद्गलकर्मणा सहैव रागाद्यज्ञानपरिणामो भवतीति वितर्कः, तदा जीवपुद्गलकर्मणोः सहभूतसुधाहरिद्रयोरिव द्वयोरपि रागाद्यज्ञानपरिणामापत्तिः । अथ चैकस्यैव जीवस्य भवति रागाद्यज्ञानपरिणामः, ततः पुद्गलकर्मविपाकाद्धेतोः पृथग्भूतो एव जीवस्य परिणामः ।
किमात्मनि बद्धस्पृष्टं किमबद्धस्पृष्टं कर्मेति नयविभागेनाह —
pariṇame chhe) em mānavāmān āve [ एवं ] to e rīte [ जीवः कर्म च ] jīv ane karma [ द्वे अपि ] banne [ रागादित्वम् आपन्ने ] rāgādipaṇāne pāme. [ तु ] parantu [ रागादिभिः परिणामः ] rāgādibhāve pariṇām to [ जीवस्य एकस्य ] jīvane ekane ja [ जायते ] thāy chhe [ तत् ] tethī [ कर्मोदयहेतुभिः विना ] karmodayarūp nimittathī rahit ja arthāt judun ja [ जीवस्य ] jīvanun [ परिणामः ] pariṇām chhe.
ṭīkāḥ — jo jīvane, rāgādi-agnānapariṇāmanā nimittabhūt evun je udayamān āvelun pudgalakarma tenī sāthe ja (arthāt banne bhegān maḷīne ja), rāgādi-agnānapariṇām thāy chhe — em vitarka karavāmān āve to, jem bheḷān thayelān phaṭakaḍī ane haḷadar bannene lāl raṅgarūp pariṇām thāy chhe tem, jīv ane pudgalakarma bannene rāgādi-agnānapariṇām āvī paḍe. parantu jīvane ekane ja rāgādi-agnānapariṇām to thāy chhe; tethī pudgalakarmano uday ke je jīvanā rāgādi-agnānapariṇāmanun nimitta chhe tenāthī judun ja jīvanun pariṇām chhe.
bhāvārthaḥ — jo jīv ane pudgalakarma bheḷān thaīne rāgādirūpe pariṇame chhe em mānavāmān āve to bannene rāgādirūp pariṇām ṭhare. parantu pudgalakarma to rāgādirūpe (jīv- rāgādirūpe) kadī pariṇamī shakatun nathī; tethī pudgalakarmano uday ke je rāgādipariṇāmane nimitta chhe tenāthī judun ja jīvanun pariṇām chhe.
‘ātmānān karma baddhaspr̥uṣhṭa chhe ke abaddhaspr̥uṣhṭa chhe’ — te have nayavibhāgathī kahe chheḥ —
214