यः किल जीवे बद्धं कर्मेति यश्च जीवेऽबद्धं कर्मेति विकल्पः स द्वितयोऽपि हि नयपक्षः । य एवैनमतिक्रामति स एव सकलविकल्पातिक्रान्तः स्वयं निर्विकल्पैकविज्ञानघनस्वभावो भूत्वा साक्षात्समयसारः सम्भवति । तत्र यस्तावज्जीवे बद्धं कर्मेति विकल्पयति स जीवेऽबद्धं कर्मेति एकं पक्षमतिक्रामन्नपि न विकल्पमतिक्रामति; यस्तु जीवेऽबद्धं कर्मेति विकल्पयति सोऽपि जीवे बद्धं कर्मेत्येकं पक्षमतिक्रामन्नपि न विकल्पमतिक्रामति; यः पुनर्जीवे बद्धमबद्धं च कर्मेति विकल्पयति स तु तं द्वितयमपि पक्षमनतिक्रामन् न विकल्पमतिक्रामति । ततो य एव समस्तनयपक्षमतिक्रामति स एव समस्तं विकल्पमतिक्रामति । य एव समस्तं विकल्पमतिक्रामति स एव समयसारं विन्दति ।
यद्येवं तर्हि को हि नाम नयपक्षसन्न्यासभावनां न नाटयति ?
ṭīkāḥ — ‘jīvamān karma baddha chhe’ evo je vikalpa tathā ‘jīvamān karma abaddha chhe’ evo je vikalpa te banne nayapakṣha chhe. je te nayapakṣhane atikrame chhe ( – oḷaṅgī jāy chhe, chhoḍe chhe), te ja sakaḷ vikalpane atikramyo thato pote nirvikalpa, ek vignānaghanasvabhāvarūp thaīne sākṣhāt samayasār thāy chhe. tyān (visheṣh samajāvavāmān āve chhe ke) — je ‘jīvamān karma baddha chhe’ em vikalpa kare chhe te ‘jīvamān karma abaddha chhe’ evā ek pakṣhane atikramato hovā chhatān vikalpane atikramato nathī; ane je ‘jīvamān karma abaddha chhe’ em vikalpa kare chhe te paṇ ‘jīvamān karma baddha chhe’ evā ek pakṣhane atikramato hovā chhatān vikalpane atikramato nathī; vaḷī je ‘jīvamān karma baddha chhe ane abaddha paṇ chhe’ em vikalpa kare chhe te, te banne pakṣhane nahi atikramato thako, vikalpane atikramato nathī. tethī je samasta nayapakṣhane atikrame chhe te ja samasta vikalpane atikrame chhe; je samasta vikalpane atikrame chhe te ja samayasārane prāpta kare chhe — anubhave chhe.
bhāvārthaḥ — jīv karmathī ‘bandhāyo chhe’ tathā ‘nathī bandhāyo’ — e banne nayapakṣha chhe. temānthī koīe bandhapakṣha pakaḍyo, teṇe vikalpa ja grahaṇ karyo; koīe abandhapakṣha pakaḍyo, teṇe paṇ vikalpa ja grahaṇ karyo; ane koīe banne pakṣha pakaḍyā, teṇe paṇ pakṣharūp vikalpanun ja grahaṇ karyun. parantu evā vikalpone chhoḍī je koī paṇ pakṣha na pakaḍe te ja shuddha padārthanun svarūp jāṇī te-rūp samayasārane — shuddhātmāne — pāme chhe. nayapakṣha pakaḍavo te rāg chhe, tethī samasta nayapakṣhane chhoḍavāthī vītarāg samayasār thavāy chhe.
have, ‘jo ām chhe to nayapakṣhanā tyāganī bhāvanāne kharekhar koṇ na nachāve?’
216