shlokārthaḥ — [ अचलं ] achaḷ, [ व्यक्तं ] vyakta ane [ चित्-शक्तीनां निकर-भरतः अत्यन्त- गम्भीरम् ] chitshaktionā ( – gnānanā avibhāgaparichchhedonā) samūhanā bhārathī atyant gambhīr [ एतत् ज्ञानज्योतिः ] ā gnānajyoti [ अन्तः ] antaraṅgamān [ उच्चैः ] ugrapaṇe [ तथा ज्वलितम् ] evī rīte jājvalyamān thaī ke — [ यथा कर्ता कर्ता न भवति ] ātmā agnānamān kartā thato hato te have kartā thato nathī ane [ कर्म कर्म अपि न एव ] agnānanā nimitte pudgal karmarūp thatun hatun te karmarūp thatun nathī; [ यथा ज्ञानं ज्ञानं भवति च ] vaḷī gnān gnānarūp ja rahe chhe ane [ पुद्गलः पुद्गलः अपि ] pudgal pudgalarūp ja rahe chhe.
bhāvārthaḥ — ātmā gnānī thāy tyāre gnān to gnānarūp ja pariṇame chhe, pudgalakarmano kartā thatun nathī; vaḷī pudgal pudgal ja rahe chhe, karmarūpe pariṇamatun nathī. ām yathārtha gnān thaye banne dravyanā pariṇāmane nimittanaimittikabhāv thato nathī. āvun gnān samyagdraṣhṭine hoy chhe. 99.
ṭīkāḥ — ā pramāṇe jīv ane ajīv kartākarmano vesh chhoḍīne bahār nīkaḷī gayā.
bhāvārthaḥ — jīv ane ajīv banne kartā-karmano vesh dhāraṇ karī ek thaīne raṅgabhūmimān dākhal thayā hatā. samyagdraṣhṭinun gnān ke je yathārtha dekhanārun chhe teṇe jyāre temanān judān judān lakṣhaṇathī em jāṇī līdhun ke teo ek nathī paṇ be chhe, tyāre teo vesh dūr karī raṅgabhūmimānthī bahār nīkaḷī gayā. bahurūpīnun evun pravartan hoy chhe ke dekhanār jyān sudhī oḷakhe nahi tyān sudhī cheṣhṭā karyā kare, parantu jyāre yathārtha oḷakhī le tyāre nij rūp pragaṭ karī cheṣhṭā karavī chhoḍī de. tevī rīte ahīn paṇ jāṇavun.
tākari bandhan ān taṇūn phal le sukh duḥkh bhavāshramavāso;
gnān bhaye karatā na bane tab bandh na hoy khulai parapāso,
ātamamānhi sadā suvilās karai siv pāy rahai niti thāso.
ām shrī samayasāranī (shrīmadbhagavatkundakundāchāryadevapraṇīt shrī samayasār paramāgamanī) shrīmad amr̥utachandrāchāryadevavirachit ātmakhyāti nāmanī ṭīkāmān kartākarmano prarūpak bījo aṅk samāpta thayo.
234samayasār