दन्यः शूद्रः स्वयमहमिति स्नाति नित्यं तयैव ।
शूद्रौ साक्षादपि च चरतो जातिभेदभ्रमेण ।।१०१।।
bhāvārthaḥ — agnānathī ek ja karma be prakāranun dekhātun hatun tene gnāne ek prakāranun batāvyun. gnānamān moharūpī raj lāgī rahī hatī te dūr karavāmān āvī tyāre yathārtha gnān thayun; jem chandrane vādaḷān tathā dhummasanun paṭal āḍun āve tyāre yathārtha prakāsh thato nathī parantu āvaraṇ dūr thatān chandra yathārtha prakāshe chhe, tevī rīte ahīn paṇ jāṇavun. 100.
have puṇya-pāpanā svarūpanā draṣhṭāntarūp kāvya kahe chheḥ —
shlokārthaḥ — (shūdrāṇīnā ekīsāthe janmelā be putromānthī ek brāhmaṇane tyān ūchharyo ane bījo shūdranā gher ja rahyo.) [ एकः ] ek to [ ब्राह्मणत्व-अभिमानात् ] ‘hun brāhmaṇ chhun’ em brāhmaṇatvanā abhimānane līdhe [ मदिरां ] madirāne [ दूरात् ] dūrathī ja [ त्यजति ] chhoḍe chhe arthāt sparshato paṇ nathī; [ अन्यः ] bījo [ अहम् स्वयम् शूद्रः इति ] ‘hun pote shūdra chhun’ em mānīne [ तया एव ] madirāthī ja [ नित्यं ] nitya [ स्नाति ] snān kare chhe arthāt tene pavitra gaṇe chhe. [ एतौ द्वौ अपि ] ā banne putro [ शूद्रिकायाः उदरात् युगपत् निर्गतौ ] shūdrāṇīnā udarathī ekīsāthe janmyā chhe tethī [ साक्षात् शूद्रौ ] (paramārthe) banne sākṣhāt shūdra chhe, [ अपि च ] topaṇ [ जातिभेद- भ्रमेण ] jātibhedanā bhram sahit [ चरतः ] teo pravarte chhe — ācharaṇ kare chhe. (ā pramāṇe puṇya- pāpanun paṇ jāṇavun.)
bhāvārthaḥ — puṇya-pāp banne vibhāvapariṇatithī ūpajyān hovāthī banne bandharūp ja chhe. vyavahāradraṣhṭie bhramane līdhe temanī pravr̥utti judī judī bhāsavāthī, sārun ane kharāb — em be prakāre teo dekhāy chhe. paramārthadraṣhṭi to temane ekarūp ja, bandharūp ja, kharāb ja jāṇe chhe. 101.
have shubhāshubh karmanā svabhāvanun varṇan gāthāmān kare chheḥ —
236