kahānajainashāstramāḷā ]
शुभाशुभजीवपरिणामनिमित्तत्वे सति कारणभेदात्, शुभाशुभपुद्गलपरिणाममयत्वे सति स्वभावभेदात्, शुभाशुभफलपाकत्वे सत्यनुभवभेदात्, शुभाशुभमोक्षबन्धमार्गाश्रितत्वे सत्याश्रय- भेदात् चैकमपि कर्म किञ्चिच्छुभं किञ्चिदशुभमिति केषाञ्चित्किल पक्षः । स तु सप्रतिपक्षः । तथाहि — शुभोऽशुभो वा जीवपरिणामः केवलाज्ञानमयत्वादेकः, तदेकत्वे सति कारणाभेदात् एकं कर्म । शुभोऽशुभो वा पुद्गलपरिणामः केवलपुद्गलमयत्वादेकः, तदेकत्वे सति स्वभावाभेदादेकं कर्म । शुभोऽशुभो वा फलपाकः केवलपुद्गलमयत्वादेकः, तदेकत्वे सत्यनुभावाभेदादेकं कर्म ।
gāthārthaḥ — [ अशुभं कर्म ] ashubh karma [ कुशीलं ] kushīl chhe ( – kharāb chhe) [ अपि च ] ane [ शुभकर्म ] shubh karma [ सुशीलम् ] sushīl chhe ( – sārun chhe) em [ जानीथ ] tame jāṇo chho! [ तत् ] te [ सुशीलं ] sushīl [ कथं ] kem [ भवति ] hoy [ यत् ] ke je [ संसारं ] (jīvane) sansāramān [ प्रवेशयति ] pravesh karāve chhe?
ṭīkāḥ — koī karmane shubh jīvapariṇām nimitta hovāthī ane koī karmane ashubh jīvapariṇām nimitta hovāthī karmanā kāraṇamān bhed – taphāvat chhe (arthāt kāraṇ judān judān chhe); koī karma shubh pudgalapariṇāmamay ane koī karma ashubh pudgalapariṇāmamay hovāthī karmanā svabhāvamān bhed chhe; koī karmano shubh phaḷarūpe ane koī karmano ashubh phaḷarūpe vipāk thato hovāthī karmanā anubhavamān ( – svādamān) bhed chhe; koī karma shubh (sārā) evā mokṣhamārgane āshrit hovāthī ane koī karma ashubh (kharāb) evā bandhamārgane āshrit hovāthī karmanā āshrayamān bhed chhe. māṭe — joke (paramārthe) karma ek ja chhe topaṇ — keṭalākano evo pakṣha chhe ke koī karma shubh chhe ane koī karma ashubh chhe. parantu te (pakṣha) pratipakṣha sahit chhe. te pratipakṣha (arthāt vyavahārapakṣhano niṣhedh karanār nishchayapakṣha) ā pramāṇe chheḥ —
shubh ke ashubh jīvapariṇām kevaḷ agnānamay hovāthī ek chhe; te ek hovāthī karmanā kāraṇamān bhed nathī; māṭe karma ek ja chhe. shubh ke ashubh pudgalapariṇām kevaḷ pudgalamay hovāthī ek chhe; te ek hovāthī karmanā svabhāvamān bhed nathī; māṭe karma ek ja chhe. shubh ke ashubh phaḷarūpe thato vipāk kevaḷ pudgalamay hovāthī ek chhe; te ek hovāthī karmanā anubhavamān ( – svādamān) bhed nathī; māṭe karma ek ja chhe. shubh (sāro) evo mokṣhamārga to kevaḷ jīvamay hovāthī ane ashubh (kharāb) evo bandhamārga to kevaḷ pudgalamay hovāthī