ज्ञानमेव मोक्षहेतुः, तदभावे स्वयमज्ञानभूतानामज्ञानिनामन्तर्व्रतनियमशीलतपःप्रभृति-
शुभकर्मसद्भावेऽपि मोक्षाभावात् । अज्ञानमेव बन्धहेतुः, तदभावे स्वयं ज्ञानभूतानां ज्ञानिनां
बहिर्व्रतनियमशीलतपःप्रभृतिशुभकर्मासद्भावेऽपि मोक्षसद्भावात् ।
tap ādi karmo bandhanān kāraṇ hovāne līdhe te karmone ‘bāḷ’ evī sañgnā āpīne niṣhedhyān hovāthī gnān ja mokṣhanun kāraṇ ṭhare chhe.
bhāvārthaḥ — gnān vinā karāyelān tap tathā vratane sarvagnadeve bāḷatap tathā bāḷavrat (arthāt agnānatap tathā agnānavrat) kahyān chhe, māṭe mokṣhanun kāraṇ gnān ja chhe.
gnān ja mokṣhano hetu chhe ane agnān ja bandhano hetu chhe evo niyam chhe em have kahe chheḥ —
gāthārthaḥ — [ व्रतनियमान् ] vrat ane niyamo [ धारयन्तः ] dhāraṇ karatā hovā chhatān [ तथा ] tem ja [ शीलानि च तपः ] shīl ane tap [ कुर्वन्तः ] karatā hovā chhatān [ ये ] jeo [ परमार्थबाह्याः ] paramārthathī bāhya chhe (arthāt param padārtharūp gnānanun eṭale ke gnānasvarūp ātmānun jemane shraddhān nathī) [ ते ] teo [ निर्वाणं ] nirvāṇane [ न विन्दन्ति ] pāmatā nathī.
ṭīkāḥ — gnān ja mokṣhano hetu chhe; kāraṇ ke tenā ( – gnānanā) abhāvamān, pote ja agnānarūp thayelā agnānīone antaraṅgamān vrat, niyam, shīl, tap vagere shubh karmono sadbhāv (hayātī) hovā chhatān mokṣhano abhāv chhe. agnān ja bandhano hetu chhe; kāraṇ ke tenā abhāvamān, pote ja gnānarūp thayelā gnānīone bāhya vrat, niyam, shīl, tap vagere shubh karmono asadbhāv hovā chhatān mokṣhano sadbhāv chhe.
246