मग्ना ज्ञाननयैषिणोऽपि यदतिस्वच्छन्दमन्दोद्यमाः ।
ये कुर्वन्ति न कर्म जातु न वशं यान्ति प्रमादस्य च ।।१११।।
kāī paṇ kṣhati arthāt virodh nathī. [ किन्तु ] parantu [ अत्र अपि ] ahīn eṭalun visheṣh jāṇavun ke ātmāmān [ अवशतः यत् कर्म समुल्लसति ] avashapaṇe ( – jabaradastīthī) je karma pragaṭ thāy chhe arthāt uday thāy chhe [ तत् बन्धाय ] te to bandhanun kāraṇ thāy chhe, ane [ मोक्षाय ] mokṣhanun kāraṇ to, [ एकम् एव परमं ज्ञानं स्थितम् ] je ek param gnān chhe te ek ja thāy chhe — [ स्वतः विमुक्तं ] ke je gnān svataḥ vimukta chhe (arthāt traṇe kāḷe paradravya-bhāvothī bhinna chhe).
bhāvārthaḥ — jyān sudhī yathākhyāt chāritra thatun nathī tyān sudhī samyagdraṣhṭine be dhārā rahe chhe — shubhāshubh karmadhārā ane gnānadhārā. te banne sāthe rahevāmān kāī paṇ virodh nathī. (jem mithyāgnānane ane samyaggnānane paraspar virodh chhe tem karmasāmānyane ane gnānane virodh nathī.) te sthitimān karma potānun kārya kare chhe ane gnān potānun kārya kare chhe. jeṭalā anshe shubhāshubh karmadhārā chhe teṭalā anshe karmabandh thāy chhe ane jeṭalā anshe gnānadhārā chhe teṭalā anshe karmano nāsh thato jāy chhe. viṣhay-kaṣhāyanā vikalpo ke vrataniyamanā vikalpo — shuddha svarūpano vichār suddhān — karmabandhanun kāraṇ chhe; shuddha pariṇatirūp gnānadhārā ja mokṣhanun kāraṇ chhe. 110. have karma ane gnānano nayavibhāg batāve chheḥ —
shlokārthaḥ — [ कर्मनयावलम्बनपराः मग्नाः ] karmanayanā ālambanamān tatpar (arthāt karmanayanā pakṣhapātī) puruṣho ḍūbelā chhe [ यत् ] kāraṇ ke [ ज्ञानं न जानन्ति ] teo gnānane jāṇatā nathī. [ ज्ञाननय-एषिणः अपि मग्नाः ] gnānanayanā ichchhak (arthāt pakṣhapātī) puruṣho paṇ ḍūbelā chhe [ यत् ] kāraṇ ke [ अतिस्वच्छन्दमन्द-उद्यमाः ] teo svachchhandathī ati mand-udyamī chhe (svarūpaprāptino puruṣhārtha karatā nathī, pramādī chhe ane viṣhayakaṣhāyamān varte chhe). [ ते विश्वस्य उपरि तरन्ति ] te jīvo vishvanā upar tare chhe ke [ ये स्वयं सततं ज्ञानं भवन्तः कर्म न कुर्वन्ति ] jeo pote nirantar gnānarūp thatā – pariṇamatā thakā karma karatā nathī [ च ] ane [ जातु प्रमादस्य वशं न यान्ति ] kyārey pramādane vash paṇ thatā nathī ( – svarūpamān udyamī rahe chhe).
bhāvārthaḥ — ahīn sarvathā ekānt abhiprāyano niṣhedh karyo chhe kāraṇ ke sarvathā ekānt abhiprāy ja mithyātva chhe.
258