इति श्रीमदमृतचन्द्रसूरिविरचितायां समयसारव्याख्यायामात्मख्यातौ पुण्यपापप्ररूपकः तृतीयोऽङ्कः ।। vaḍe [ मूलोन्मूलं कृत्वा ] mūḷathī ukheḍī nākhīne [ ज्ञानज्योतिः भरेण प्रोज्जजृम्भे ] gnānajyoti atyant sāmarthya sahit pragaṭ thaī. kevī chhe te gnānajyoti? [ कवलिततमः ] je agnānarūpī andhakārane koḷiyo karī gaī chhe arthāt jeṇe agnānarūpī andhakārano nāsh karyo chhe, [ हेला-उन्मिलत् ] je līlāmātrathī ( – sahaj puruṣhārthathī) ūghaḍatī – vikasatī jāy chhe ane [ परमकलया सार्धम् आरब्धकेलि ] jeṇe param kaḷā arthāt kevaḷagnān sāthe krīḍā sharū karī chhe evī te gnānajyoti chhe. (jyān sudhī samyagdraṣhṭi chhadmastha chhe tyān sudhī gnānajyoti kevaḷagnān sāthe shuddhanayanā baḷathī parokṣha krīḍā kare chhe, kevaḷagnān thatān sākṣhāt thāy chhe.)
bhāvārthaḥ — potāne (gnānajyotine) pratibandhak karma ke je shubh ane ashubh — evā bhedarūp thaīne nāchatun hatun ane gnānane bhulāvī detun hatun tene potānī shaktithī ukheḍī nākhī gnānajyoti sampūrṇa sāmarthya sahit prakāshit thaī. ā gnānajyoti athavā gnānakaḷā kevaḷ- gnānarūpī paramakaḷāno ansh chhe ane kevaḷagnānanā sampūrṇa svarūpane te jāṇe chhe tem ja te taraph pragati kare chhe, tethī em kahyun chhe ke ‘‘gnānajyotie kevaḷagnān sāthe krīḍā māṇḍī chhe’’. gnānakaḷā sahajapaṇe vikās pāmatī jāy chhe ane chhevaṭe paramakaḷā arthāt kevaḷagnān thaī jāy chhe. 112.
ṭīkāḥ — puṇya-pāparūpe be pātrarūp thayelun karma ek pātrarūp thaīne (raṅgabhūmimānthī) bahār nīkaḷī gayun.
bhāvārthaḥ — karma sāmānyapaṇe ek ja chhe topaṇ teṇe puṇya-pāparūpī be pātrono svāṅg dhāraṇ karīne raṅgabhūmimān pravesh karyo hato. tene gnāne yathārthapaṇe ek jāṇī līdhun tyāre te ek pātrarūp thaīne raṅgabhūmimānthī bahār nīkaḷī gayun, nr̥itya karatun aṭakī gayun.
puṇya ru pāp shubhāshubhabhāvani bandh bhaye sukhaduḥkhakarā re;
gnān bhaye doū ek lakhai budh āshray ādi samān vichāre,
bandhake kāraṇ hain doū rūp, inhain taji jinamuni mokṣha padhāre.
ām shrī samayasāranī (shrīmadbhagavatkundakundāchāryadevapraṇīt shrī samayasār paramāgamanī) shrīmad amr̥utachandrāchāryadevavirachit ātmakhyāti nāmanī ṭīkāmān puṇya-pāpno prarūpak trījo aṅk samāpta thayo.
260samayasār