आत्मानात्मावगमविरहात्सन्ति सम्यक्त्वरिक्ताः ।।१३७।।
vaḷī koī pūchhe chhe ke — ‘‘paradravyamān rāg rahe tyān sudhī jīvane mithyādraṣhṭi kahyo te vātamān ame samajyā nahi. aviratasamyagdraṣhṭi vagerene chāritramohanā udayathī rāgādibhāv to hoy chhe, temane samyaktva kem chhe?’’ tenun samādhānaḥ — ahīn mithyātva sahit anantānubandhī rāg pradhānapaṇe kahyo chhe. jene evo rāg hoy chhe arthāt jene paradravyamān tathā paradravyathī thatā bhāvomān ātmabuddhipūrvak prīti-aprīti thāy chhe, tene svaparanun gnānashraddhān nathī — bhedagnān nathī em samajavun. jīv munipad laī vrat-samiti pāḷe topaṇ jyān sudhī (vrat-samiti pāḷatān) par jīvonī rakṣhā, sharīr sambandhī jatanāthī pravartavun ityādi paradravyanī kriyāthī tathā paradravyanā nimitte thatā potānā shubh bhāvothī potāno mokṣha māne chhe ane par jīvono ghāt thavo, ayatnāchārarūpe pravartavun ityādi paradravyanī kriyāthī tathā paradravyanā nimitte thatā potānā ashubh bhāvothī ja potāne bandh thato māne chhe tyān sudhī tene svaparanun gnān thayun nathī em jāṇavun; kāraṇ ke bandh-mokṣha to potānā ashuddha tathā shuddha bhāvothī ja thatā hatā, shubhāshubh bhāvo to bandhanān ja kāraṇ hatā ane paradravya to nimittamātra ja hatun, temān teṇe viparyayarūp mānyun. ā rīte jyān sudhī jīv paradravyathī ja bhalumbūrun mānī rāgadveṣh kare chhe tyān sudhī te samyagdraṣhṭi nathī. samyagdraṣhṭi jīv to jyān sudhī potāne chāritramohasambandhī rāgādik rahe chhe tyān sudhī te rāgādik viṣhe tathā rāgādikanī preraṇāthī je paradravyasambandhī shubhāshubh kriyāmān te pravarte chhe te pravr̥uttio viṣhe em māne chhe ke — ā karmanun jor chhe; tenāthī nivr̥utta thaye ja mārun bhalun chhe. te temane rogavat jāṇe chhe. pīḍā sahī shakātī nathī tethī temano ilāj karavārūpe pravarte chhe topaṇ tene temanā pratye rāg kahī shakāto nathī; kāraṇ ke jene rog māne tenā pratye rāg kevo? te tene maṭāḍavāno ja upāy kare chhe ane te maṭavun paṇ potānā ja gnānapariṇāmarūp pariṇamanathī māne chhe. ā rīte samyagdraṣhṭine rāg nathī. ā pramāṇe paramārtha adhyātmadraṣhṭithī ahīn vyākhyān jāṇavun. ahīn mithyātva sahit rāgane ja rāg kahyo chhe, mithyātva vinā chāritramohasambandhī udayanā pariṇāmane rāg kahyo nathī; māṭe samyagdraṣhṭine gnānavairāgyashakti avashya hoy ja chhe. mithyātva sahit rāg samyagdraṣhṭine hoto nathī ane mithyātva sahit rāg hoy te samyagdraṣhṭi nathī. āvā (mithyādraṣhṭinā ane samyagdraṣhṭinā bhāvonā) taphāvatane samyagdraṣhṭi ja jāṇe chhe. mithyādraṣhṭino adhyātmashāstramān pratham to pravesh nathī ane jo pravesh kare to viparīt samaje chhe — vyavahārane sarvathā chhoḍī bhraṣhṭa thāy chhe athavā to nishchayane sārī rīte jāṇyā vinā vyavahārathī ja mokṣha māne chhe, paramārtha tattvamān mūḍh rahe chhe. jo koī viral jīv yathārtha
314