कृत्स्नकर्माभावात् साक्षान्मोक्षो भवति ।
निष्पीताखिलभावमण्डलरसप्राग्भारमत्ता इव ।
वल्गत्युत्कलिकाभिरद्भुतनिधिश्चैतन्यरत्नाकरः ।।१४१।।
किञ्च — thāy chhe. (āvun gnānanā ālambananun māhātmya chhe.)
bhāvārthaḥ — karmanā kṣhayopasham anusār gnānamān je bhedo thayā chhe te kāī gnānasāmānyane agnānarūp nathī karatā, ūlaṭā gnānane pragaṭ kare chhe; māṭe bhedone gauṇ karī, ek gnānasāmānyanun ālamban laī ātmānun dhyān dharavun; tenāthī sarva siddhi thāy chhe.
have ā arthanun kaḷasharūp kāvya kahe chheḥ —
shlokārthaḥ — [ निष्पीत-अखिल-भाव-मण्डल-रस-प्राग्भार-मत्ताः इव ] pī javāmān āvelo je samasta padārthonā samūharūpī ras tenī atishayatāthī jāṇe ke matta thaī gaī hoy evī [ यस्य इमाः अच्छ-अच्छाः संवेदनव्यक्तयः ] jenī ā nirmaḷathī paṇ nirmaḷ samvedanavyaktio ( – gnānaparyāyo, anubhavamān āvatā gnānanā bhedo) [ यद् स्वयम् उच्छलन्ति ] āpoāp ūchhaḷe chhe, [ सः एषः भगवान् अद्भुतनिधिः चैतन्यरत्नाकरः ] te ā bhagavān adbhut nidhivāḷo chaitanyaratnākar, [ अभिन्नरसः ] gnānaparyāyorūpī taraṅgo sāthe jeno ras abhinna chhe evo, [ एकः अपि अनेकीभवन् ] ek hovā chhatān anek thato, [ उत्कलिकाभिः ] gnānaparyāyorūpī taraṅgo vaḍe [ वल्गति ] dolāyamān thāy chhe — ūchhaḷe chhe.
bhāvārthaḥ — jem ghaṇān ratnovāḷo samudra ek jaḷathī ja bharelo chhe ane temān nānā moṭā anek taraṅgo ūchhaḷe chhe te ek jaḷarūp ja chhe, tem ghaṇā guṇono bhaṇḍār ā gnānasamudra ātmā ek gnānajaḷathī ja bharelo chhe ane karmanā nimittathī gnānanā anek bhedo – vyaktio āpoāp pragaṭ thāy chhe te vyaktio ek gnānarūp ja jāṇavī, khaṇḍakhaṇḍarūpe na anubhavavī. 141.
have vaḷī visheṣh kahe chheḥ —
322