कर्मोदयोपभोगस्तावत् अतीतः प्रत्युत्पन्नोऽनागतो वा स्यात् । तत्रातीतस्तावत् अतीतत्वादेव स न परिग्रहभावं बिभर्ति । अनागतस्तु आकांक्ष्यमाण एव परिग्रहभावं बिभृयात् । प्रत्युत्पन्नस्तु स किल रागबुद्धया प्रवर्तमान एव तथा स्यात् । न च प्रत्युत्पन्नः कर्मोदयोपभोगो ज्ञानिनो रागबुद्धया प्रवर्तमानो दृष्टः, ज्ञानिनोऽज्ञानमयभावस्य रागबुद्धेरभावात् । वियोगबुद्धयैव केवलं प्रवर्तमानस्तु स किल न परिग्रहः स्यात् । ततः प्रत्युत्पन्नः कर्मोदयोपभोगो ज्ञानिनः परिग्रहो न भवेत् । अनागतस्तु स किल ज्ञानिनो नाकांक्षित एव, ज्ञानिनोऽज्ञानमय- भावस्याकांक्षाया अभावात् । ततोऽनागतोऽपि कर्मोदयोपभोगो ज्ञानिनः परिग्रहो न भवेत् ।
gāthārthaḥ — [ उत्पन्नोदयभोगः ] je utpanna (arthāt vartamān kāḷanā) udayano bhog [ सः ] te, [ तस्य ] gnānīne [ नित्यम् ] sadā [ वियोगबुद्धया ] viyogabuddhie hoy chhe [ च ] ane [ अनागतस्य उदयस्य ] āgāmī (arthāt bhaviṣhya kāḷanā) udayanī [ ज्ञानी ] gnānī [ कांक्षाम् ] vāñchhā [ न करोति ] karato nathī.
ṭīkāḥ — karmanā udayano upabhog traṇ prakārano hoy — atīt (gayā kāḷano), pratyutpanna (vartamān kāḷano) ane anāgat (bhaviṣhya kāḷano). temān pratham, je atīt upabhog te atītapaṇāne līdhe ja (arthāt vītī gayo hovāne līdhe ja) parigrahabhāvane dhārato nathī. anāgat upabhog jo vāñchhavāmān āvato hoy to ja parigrahabhāvane (parigrahapaṇāne) dhāre; ane je pratyutpanna upabhog te rāgabuddhie pravartato hoy to ja parigrahabhāvane dhāre.
pratyutpanna karmoday-upabhog gnānīne rāgabuddhie pravartato jovāmān āvato nathī kāraṇ ke gnānīne agnānamay bhāv je rāgabuddhi teno abhāv chhe; ane kevaḷ viyogabuddhie ja (heyabuddhie ja) pravartato te kharekhar parigrah nathī. māṭe pratyutpanna karmoday-upabhog gnānīne parigrah nathī ( – parigraharūp nathī).
je anāgat upabhog te to kharekhar gnānīne vāñchhit ja nathī (arthāt gnānīne tenī vāñchhā ja nathī) kāraṇ ke gnānīne agnānamay bhāv je vāñchhā teno abhāv chhe. māṭe anāgat karmoday-upabhog gnānīne parigrah nathī ( – parigraharūp nathī).
bhāvārthaḥ — atīt karmoday-upabhog to vītī ja gayo chhe. anāgat upabhoganī vāñchhā nathī; kāraṇ ke je karmane gnānī ahitarūp jāṇe chhe tenā āgāmī udayanā bhoganī
336