मरणं हि तावज्जीवानां स्वायुःकर्मक्षयेणैव, तदभावे तस्य भावयितुमशक्यत्वात्; स्वायुःकर्म च नान्येनान्यस्य हर्तुं शक्यं, तस्य स्वोपभोगेनैव क्षीयमाणत्वात्; ततो न कथञ्चनापि अन्योऽन्यस्य मरणं कुर्यात् । ततो हिनस्मि, हिंस्ये चेत्यध्यवसायो ध्रुवमज्ञानम् ।
जीवनाध्यवसायस्य तद्विपक्षस्य का वार्तेति चेत् — [जिनवरैः] jinavaroe [प्रज्ञप्तम्] kahyun chhe; par jīvo [तव आयुः] tārun āyukarma to [न हरन्ति] haratā nathī, [तैः] to temaṇe [ते मरणं] tārun maraṇ [कथं] kaī rīte [कृतं] karyun?
ṭīkāḥ — pratham to, jīvone maraṇ kharekhar sva-āyukarmanā (potānā āyukarmanā) kṣhayathī ja thāy chhe, kāraṇ ke sva-āyukarmanā kṣhayanā abhāvamān (arthāt potānā āyukarmano kṣhay na hoy to) maraṇ karāvun ( – thavun) ashakya chhe; vaḷī sva-āyukarma bījāthī bījānun harī shakātun nathī, kāraṇ ke te (potānun āyukarma) potānā upabhogathī ja kṣhay pāme chhe; māṭe koī paṇ rīte bījo bījānun maraṇ karī shake nahi. tethī ‘hun par jīvone mārun chhun ane par jīvo mane māre chhe’ evo adhyavasāy dhruvapaṇe ( – nishchitapaṇe) agnān chhe.
bhāvārthaḥ — jīvanī je mānyatā hoy te mānyatā pramāṇe jagatamān banatun na hoy, to te mānyatā agnān chhe. potāthī paranun maraṇ karī shakātun nathī ane parathī potānun maraṇ karī shakātun nathī, chhatān ā prāṇī vr̥uthā evun māne chhe te agnān chhe. ā kathan nishchayanayanī pradhānatāthī chhe.
vyavahār ā pramāṇe chheḥ — paraspar nimittanaimittikabhāvathī paryāyanā utpād-vyay thāy tene janma-maraṇ kahevāmān āve chhe; tyān jenā nimittathī maraṇ ( – paryāyano vyay) thāy tenā viṣhe em kahevāmān āve chhe ke ‘āṇe āne māryo’, te vyavahār chhe.
ahīn em na samajavun ke vyavahārano sarvathā niṣhedh chhe. jeo nishchayane nathī jāṇatā, temanun agnān maṭāḍavā ahīn kathan karyun chhe, te jāṇyā pachhī banne nayone avirodhapaṇe jāṇī yathāyogya nayo mānavā.
pharī pūchhe chhe ke ‘‘(maraṇano adhyavasāy agnān chhe em kahyun te jāṇyun; have) maraṇanā adhyavasāyano pratipakṣhī je jīvanano adhyavasāy tenī shī hakīkat chhe?’’ teno uttar kahe chheḥ —
380