वीरसूसुतं हिनस्मीत्यध्यवसायो जायते, तथा वन्ध्यासुतस्याश्रयभूतस्यासद्भावेऽपि वन्ध्यासुतं हिनस्मीत्यध्यवसायो जायेत । न च जायते । ततो निराश्रयं नास्त्यध्यवसानमिति नियमः । तत एव चाध्यवसानाश्रयभूतस्य बाह्यवस्तुनोऽत्यन्तप्रतिषेधः, हेतुप्रतिषेधेनैव हेतुमत्प्रतिषेधात् । न च
बन्धहेतुहेतुत्वे सत्यपि बाह्यवस्तु बन्धहेतुः स्यात्, ईर्यासमितिपरिणतयतीन्द्रपदव्यापाद्यमान- वेगापतत्कालचोदितकुलिङ्गवत्, बाह्यवस्तुनो बन्धहेतुहेतोरबन्धहेतुत्वेन बन्धहेतुत्वस्यानैकान्तिक- त्वात् । अतो न बाह्यवस्तु जीवस्यातद्भावो बन्धहेतुः, अध्यवसानमेव तस्य तद्भावो बन्धहेतुः ।
ūpajatun hoy to, jem āshrayabhūt evā *vīrajananīnā putranā sadbhāvamān (koīne) evo adhyavasāy ūpaje chhe ke ‘hun vīrajananīnā putrane haṇun chhun’ tem āshrayabhūt evā vandhyāputranā asadbhāvamān paṇ (koīne) evo adhyavasāy ūpaje ( – ūpajavo joīe) ke ‘hun vandhyāputrane (vāñjhaṇīnā putrane) haṇun chhun’. parantu evo adhyavasāy to (koīne) ūpajato nathī. (jyān vandhyāno putra ja nathī tyān māravāno adhyavasāy kyāthī ūpaje?) māṭe evo niyam chhe ke (bāhyavasturūp) āshray vinā adhyavasān hotun nathī. ane tethī ja adhyavasānane āshrayabhūt evī je bāhyavastu teno atyant pratiṣhedh chhe, kem ke kāraṇanā pratiṣhedhathī ja kāryano pratiṣhedh thāy chhe. (bāhyavastu adhyavasānanun kāraṇ chhe tethī tenā pratiṣhedhathī adhyavasānano pratiṣhedh thāy chhe). parantu, joke bāhyavastu bandhanā kāraṇanun (arthāt
(bāhyavastu) bandhanun kāraṇ nathī; kem ke iryāsamitimān pariṇamelā munīndranā pag vaḍe haṇāi jatā evā koī jhaḍapathī āvī paḍatā kāḷaprerit ūḍatā jīvaḍānī māphak, bāhyavastu — ke je bandhanā kāraṇanun kāraṇ chhe te — bandhanun kāraṇ nahi thatī hovāthī, bāhyavastune bandhanun kāraṇapaṇun mānavāmān anaikāntik hetvābhāsapaṇun chhe — vyabhichār āve chhe. (ām nishchayathī bāhyavastune bandhanun kāraṇapaṇun nirbādh rīte siddha thatun nathī.) māṭe bāhyavastu ke je jīvane atadbhāvarūp chhe te bandhanun kāraṇ nathī; adhyavasān ke je jīvane tadbhāvarūp chhe te ja bandhanun kāraṇ chhe.
bhāvārthaḥ — bandhanun kāraṇ nishchayathī adhyavasān ja chhe; ane je bāhyavastuo chhe te adhyavasānanun ālamban chhe — temane ālambīne adhyavasān ūpaje chhe, tethī temane adhyavasānanun kāraṇ kahevāmān āve chhe. bāhyavastu vinā nirāshrayapaṇe adhyavasān ūpajatān nathī tethī bāhyavastuono tyāg karāvavāmān āve chhe. jo bandhanun kāraṇ bāhyavastu kahevāmān āve to temān vyabhichār āve chhe. (kāraṇ hovā chhatān koī sthaḷe kārya dekhāy ane koī sthaḷe kārya na dekhāy tene vyabhichār kahe chhe ane evā kāraṇane vyabhichārī — anaikāntik — kāraṇābhās kahe chhe.)
394
* vīrajananī = shūravīrane janma āpanārī; shūravīranī mātā.