लुनामीत्यध्यवसानवन्मिथ्यारूपं, केवलमात्मनोऽनर्थायैव ।
यत्किल बन्धयामि मोचयामीत्यध्यवसानं तस्य हि स्वार्थक्रिया यद्बन्धनं मोचनं
जीवानाम् । जीवस्त्वस्याध्यवसायस्य सद्भावेऽपि सरागवीतरागयोः स्वपरिणामयोः अभावान्न बध्यते,
potānī arthakriyā karanārun nahi hovāthī, ‘hun ākāshanā phūlane chūṇṭun chhun’ evā adhyavasānanī māphak mithyārūp chhe, kevaḷ potānā anarthane māṭe ja chhe (arthāt mātra potāne ja nukasānanun kāraṇ thāy chhe, parane to kāī karī shakatun nathī).
bhāvārthaḥ — je potānī arthakriyā ( – prayojanabhūt kriyā) karī shakatun nathī te nirarthak chhe, athavā jeno viṣhay nathī te nirarthak chhe. jīv par jīvone duḥkhī-sukhī ādi karavānī buddhi kare chhe, parantu par jīvo to potānā karyā duḥkhī-sukhī thatā nathī; tethī te buddhi nirarthak chhe ane nirarthak hovāthī mithyā chhe — khoṭī chhe.
have pūchhe chhe ke adhyavasāy potānī arthakriyā karanārun kaī rīte nathī? teno uttar kahe chheḥ —
gāthārthaḥ — he bhāī! [यदि हि] jo kharekhar [अध्यवसाननिमित्तं] adhyavasānanā nimitte [जीवाः] jīvo [कर्मणा बध्यन्ते] karmathī bandhāy chhe [च] ane [मोक्षमार्गे स्थिताः] mokṣhamārgamān sthit [मुच्यन्ते] mukāy chhe, [तद्] to [त्वम् किं करोषि] tun shun kare chhe? (tāro to bāndhavā-chhoḍavāno abhiprāy viphaḷ gayo.)
ṭīkāḥ — ‘hun bandhāvun chhun, mukāvun chhun’ evun je adhyavasān chhe tenī potānī arthakriyā jīvone bāndhavā, mūkavā ( – mukta karavā, chhoḍavā) te chhe. parantu jīv to, ā adhyavasāyano sadbhāv hovā chhatān paṇ, potānā sarāg-vītarāg pariṇāmanā abhāvathī nathī bandhāto, nathī mukāto; ane
396