आत्मात्मना रागादीनामकारक एव, अप्रतिक्रमणाप्रत्याख्यानयोर्द्वैविध्योपदेशान्यथानुपपत्तेः । यः खलु अप्रतिक्रमणाप्रत्याख्यानयोर्द्रव्यभावभेदेन द्विविधोपदेशः स, द्रव्यभावयोर्निमित्त- नैमित्तिकभावं प्रथयन्, अकर्तृत्वमात्मनो ज्ञापयति । तत एतत् स्थितं — परद्रव्यं निमित्तं, नैमित्तिका आत्मनो रागादिभावाः । यद्येवं नेष्येत तदा द्रव्याप्रतिक्रमणाप्रत्याख्यानयोः कर्तृत्वनिमित्तत्वोपदेशोऽनर्थक एव स्यात्, तदनर्थकत्वे त्वेकस्यैवात्मनो रागादिभावनिमित्तत्वापत्तौ नित्यकर्तृत्वानुषङ्गान्मोक्षाभावः प्रसजेच्च । ततः परद्रव्यमेवात्मनो रागादिभावनिमित्तमस्तु । तथा सति तु रागादीनामकारक एवात्मा । तथापि यावन्निमित्तभूतं द्रव्यं न प्रतिक्रामति न प्रत्याचष्टे च तावन्नैमित्तिकभूतं भावं न प्रतिक्रामति न प्रत्याचष्टे च, यावत्तु भावं न प्रतिक्रामति न प्रत्याचष्टे
[यावत्] jyān sudhī [आत्मा] ātmā [द्रव्यभावयोः] dravyanun ane bhāvanun [अप्रतिक्रमणम् च अप्रत्याख्यानं] apratikramaṇ tathā apratyākhyān [करोति] kare chhe [तावत्] tyān sudhī [सः] te [कर्ता भवति] kartā thāy chhe [ज्ञातव्यः] em jāṇavun.
ṭīkāḥ — ātmā potāthī rāgādikano akārak ja chhe; kāraṇ ke, jo em na hoy to (arthāt jo ātmā potāthī ja rāgādibhāvono kārak hoy to) apratikramaṇ ane apratyākhyānanā dvividhapaṇāno upadesh banī shake nahi. apratikramaṇ ane apratyākhyānano je kharekhar dravya ane bhāvanā bhede dvividh (be prakārano) upadesh chhe te, dravya ane bhāvanā nimitta-naimittikapaṇāne jāher karato thako, ātmānā akartāpaṇāne ja jaṇāve chhe. māṭe em nakkī thayun ke paradravya nimitta chhe ane ātmānā rāgādibhāvo naimittik chhe. jo em na mānavāmān āve to dravya-apratikramaṇ ane dravya-apratyākhyānano kartāpaṇānān nimitta tarīkeno upadesh nirarthak ja thāy, ane te nirarthak thatān ek ja ātmāne rāgādibhāvonun nimittapaṇun āvī paḍatān nityakartāpaṇāno prasaṅg āvavāthī mokṣhano abhāv ṭhare. māṭe paradravya ja ātmāne rāgādibhāvonun nimitta ho. ane em hotān, ātmā rāgādikano akārak ja chhe em siddha thayun. (ā rīte joke ātmā rāgādikano akārak ja chhe) topaṇ jyān sudhī te nimittabhūt dravyane ( – paradravyane) pratikramato nathī tathā pachakhato nathī (arthāt
dravyanun pratikramaṇ tathā pachakhāṇ karato nathī) tyān sudhī naimittikabhūt bhāvane ( – rāgādibhāvane) pratikramato nathī tathā pachakhato nathī, ane jyān sudhī bhāvane pratikramato nathī tathā pachakhato nathī tyān sudhī kartā ja chhe; jyāre nimittabhūt dravyane pratikrame chhe tathā pachakhe chhe tyāre ja
418