आत्मबन्धयोर्द्विधाकरणं मोक्षः । बन्धस्वरूपज्ञानमात्रं तद्धेतुरित्येके, तदसत्; न कर्मबद्धस्य बन्धस्वरूपज्ञानमात्रं मोक्षहेतुः, अहेतुत्वात्, निगडादिबद्धस्य बन्धस्वरूपज्ञानमात्रवत् । एतेन कर्मबन्धप्रपञ्चरचनापरिज्ञानमात्रसन्तुष्टा उत्थाप्यन्ते ।
gāthārthaḥ — [यथा नाम] jevī rīte [बन्धनके] bandhanamān [चिरकालप्रतिबद्धः] ghaṇā kāḷathī bandhāyelo [कश्चित् पुरुषः] koī puruṣh [तस्य] te bandhananā [तीव्रमन्दस्वभावं] tīvra-mand (ākarā-ḍhīlā) svabhāvane [कालं च] ane kāḷane (arthāt ā bandhan āṭalā kāḷathī chhe em) [विजानाति] jāṇe chhe, [यदि] parantu jo [न अपि छेदं करोति] te bandhanane pote kāpato nathī [तेन न मुच्यते] to tenāthī chhūṭato nathī [तु] ane [बन्धनवशः सन्] bandhanavash raheto thako [बहुकेन अपि कालेन] ghaṇā kāḷe paṇ [सः नरः] te puruṣh [विमोक्षम् न प्राप्नोति] bandhanathī chhūṭavārūp mokṣhane pāmato nathī; [इति] tevī rīte jīv [कर्मंबन्धनानां] karma-bandhanonān [प्रदेशस्थितिप्रकृतिम् एवम् अनुभागम्] pradesh, sthiti, prakr̥iti tem ja anubhāgane [जानन् अपि] jāṇatān chhatān paṇ [न मुच्यते] (karmabandhathī) chhūṭato nathī, [च यदि सः एव शुद्धः] parantu jo pote (rāgādine dūr karī) shuddha thāy [मुच्यते] to ja chhūṭe chhe.
ṭīkāḥ — ātmā ane bandhanun dvidhākaraṇ (arthāt ātmā ane bandhane judā judā karavā) te mokṣha chhe. ‘bandhanā svarūpanun gnānamātra mokṣhanun kāraṇ chhe (arthāt bandhanā svarūpane jāṇavāmātrathī ja mokṣha thāy chhe)’ em keṭalāk kahe chhe, te asat chhe; karmathī bandhāyelāne bandhanā svarūpanun gnānamātra mokṣhanun kāraṇ nathī, kem ke jem beḍī ādithī bandhāyelāne bandhanā svarūpanun gnānamātra bandhathī chhūṭavānun kāraṇ nathī tem karmathī bandhāyelāne karmabandhanā svarūpanun gnānamātra karmabandhathī chhūṭavānun kāraṇ nathī. āthī ( – ā kathanathī), jeo karmabandhanā prapañchanī ( – vistāranī) rachanānā gnānamātrathī santuṣhṭa chhe temane utthāpavāmān āve chhe.
bhāvārthaḥ — bandhanun svarūp jāṇavāthī ja mokṣha chhe em koī anyamatī māne chhe. temanī e mānyatānun ā kathanathī nirākaraṇ jāṇavun. jāṇavāmātrathī ja bandh nathī kapāto, bandh to kāpavāthī ja kapāy chhe.
bandhanā vichār karyā karavāthī paṇ bandh kapāto nathī em have kahe chheḥ —
426