भिन्नकरणासम्भवात्, भगवती प्रज्ञैव छेदनात्मकं करणम् । तया हि तौ छिन्नौ नानात्वम-
वश्यमेवापद्येते; ततः प्रज्ञयैवात्मबन्धयोर्द्विधाकरणम् । ननु कथमात्मबन्धौ चेत्यचेतकभावेनात्यन्त-
प्रत्यासत्तेरेकीभूतौ भेदविज्ञानाभावादेकचेतकवद्वयवह्रियमाणौ प्रज्ञया छेत्तुं शक्येते ? नियतस्व- लक्षणसूक्ष्मान्तःसन्धिसावधाननिपातनादिति बुध्येमहि । आत्मनो हि समस्तशेषद्रव्यासाधारणत्वा- च्चैतन्यं स्वलक्षणम् । तत्तु प्रवर्तमानं यद्यदभिव्याप्य प्रवर्तते निवर्तमानं च यद्यदुपादाय निवर्तते
तत्तत्समस्तमपि सहप्रवृत्तं क्रमप्रवृत्तं वा पर्यायजातमात्मेति लक्षणीयः, तदेकलक्षणलक्ष्यत्वात्; समस्तसहक्रमप्रवृत्तानन्तपर्यायाविनाभावित्वाच्चैतन्यस्य चिन्मात्र एवात्मा निश्चेतव्यः, इति यावत् ।
hovāthī bhagavatī pragnā ja ( – gnānasvarūp buddhi ja) chhedanātmak ( – chhedananā svabhāvavāḷun) karaṇ chhe. te pragnā vaḍe temane chhedavāmān āvatān teo nānāpaṇāne avashya pāme chhe; māṭe pragnā vaḍe ja ātmā ane bandhanun dvidhā karavun chhe (arthāt pragnārūpī karaṇ vaḍe ja ātmā ne bandh judā karāy chhe).
(ahīn prashna thāy chhe ke – ) ātmā ane bandh ke jeo *chetyachetakabhāv vaḍe atyant nikaṭatāne līdhe ek ( – ek jevā – ) thaī rahyā chhe, ane bhedavignānanā abhāvane līdhe, jāṇe teo ek chetak ja hoy em jemano vyavahār karavāmān āve chhe (arthāt jemane ek ātmā tarīke ja vyavahāramān gaṇavāmān āve chhe) teo pragnā vaḍe kharekhar kaī rīte chhedī shakāy?
(tenun samādhān āchāryadev kare chheḥ — ) ātmā ane bandhanān niyat svalakṣhaṇonī sūkṣhma antaḥsandhimān (antaraṅganī sandhimān) pragnāchhīṇīne sāvadhān thaīne paṭakavāthī ( – nākhavāthī, māravāthī) temane chhedī shakāy chhe arthāt judā karī shakāy chhe em ame jāṇīe chhīe.
ātmānun svalakṣhaṇ chaitanya chhe, kāraṇ ke te samasta sheṣh dravyothī asādhāraṇ chhe (arthāt anya dravyomān te nathī). te (chaitanya) pravartatun thakun je je paryāyane vyāpīne pravarte chhe ane nivartatun thakun je je paryāyane grahaṇ karīne nivarte chhe te te samasta sahavartī ke kramavartī paryāyo ātmā chhe em lakṣhit karavun — lakṣhaṇathī oḷakhavun (arthāt je je guṇaparyāyomān chaitanyalakṣhaṇ vyāpe chhe te te samasta guṇaparyāyo ātmā chhe em jāṇavun) kāraṇ ke ātmā te ja ek lakṣhaṇathī lakṣhya chhe (arthāt chaitanyalakṣhaṇathī ja oḷakhāy chhe). vaḷī samasta sahavartī ane kramavartī anant paryāyo sāthe chaitanyanun avinābhāvīpaṇun hovāthī chinmātra ja ātmā chhe em nishchay karavo. āṭalun ātmānā svalakṣhaṇ viṣhe.
430
* ātmā chetak chhe ane bandh chetya chhe; agnānadashāmān teo ekarūp anubhavāy chhe.