अयं हि आसंसारत एव प्रतिनियतस्वलक्षणानिर्ज्ञानेन परात्मनोरेकत्वाध्यासस्य करणात्कर्ता सन् चेतयिता प्रकृतिनिमित्तमुत्पत्तिविनाशावासादयति; प्रकृतिरपि चेतयितृनिमित्तमुत्पत्ति- विनाशावासादयति । एवमनयोरात्मप्रकृत्योः कर्तृकर्मभावाभावेऽप्यन्योन्यनिमित्तनैमित्तिकभावेन द्वयोरपि बन्धो द्रष्टः, ततः संसारः, तत एव च तयोः कर्तृकर्मव्यवहारः ।
gāthārthaḥ — [चेतयिता तु] chetak arthāt ātmā [प्रकृत्यर्थम् ] prakr̥itinā nimitte [उत्पद्यते] ūpaje chhe [विनश्यति] tathā viṇase chhe, [प्रकृतिः अपि] ane prakr̥iti paṇ [चेतकार्थम्] chetakanā arthāt ātmānā nimitte [उत्पद्यते] ūpaje chhe [विनश्यति] tathā viṇase chhe. [एवं] e rīte [अन्योन्यप्रत्ययात्] paraspar nimittathī [द्वयोः अपि] banneno — [आत्मनः प्रकृतेः च] ātmāno ne prakr̥itino — [बन्धः तु भवेत्] bandh thāy chhe, [तेन] ane tethī [संसारः] sansār [जायते] utpanna thāy chhe.
ṭīkāḥ — ā ātmā, (tene) anādi sansārathī ja (paranān ane potānān judān judān) nishchit svalakṣhaṇonun gnān (bhedagnān) nahi hovāne līdhe paranā ane potānā ekatvano adhyās karavāthī kartā thayo thako, prakr̥itinā nimitte utpatti-vināsh pāme chhe; prakr̥iti paṇ ātmānā nimitte utpatti-vināsh pāme chhe (arthāt ātmānā pariṇām anusār pariṇame chhe). e rīte — joke te ātmā ane prakr̥itine kartākarmabhāvano abhāv chhe topaṇ — paraspar nimittanaimittikabhāvathī bannene bandh jovāmān āve chhe, tethī sansār chhe ane tethī ja temane (ātmāne ne prakr̥itine) kartākarmano vyavahār chhe.
bhāvārthaḥ — ātmāne ane gnānāvaraṇādi karmanī prakr̥itione paramārthe kartākarmapaṇāno abhāv chhe topaṇ paraspar nimittanaimittikabhāvane līdhe bandh thāy chhe, tethī sansār chhe ane tethī ja kartākarmapaṇāno vyavahār chhe.
(‘jyān sudhī ātmā prakr̥itinā nimitte ūpajavun-viṇasavun na chhoḍe tyān sudhī te agnānī, mithyādraṣhṭi, asanyat chhe’ em have kahe chheḥ — )
460